(Waterloo bezoeken we vanuit het stadje Geel, dat in de
provincie Antwerpen ligt.)
Uit ons verslag:
Inderdaad, via Leuven en een autosnelweg die dwars door het
uitgestrekte Zoniënwoud ten westen van Brussel aangelegd is bereiken we het
toeristisch in trek zijnde Waterloo, waar in 1815 Napoleon door de gezamenlijke
legers van Europa onder leiding van de generaals Wellington en Blücher
afgetroefd werd. Daarna werd hij naar het geïsoleerd liggende eiland Sint Helena
in de Atlantische Oceaan afgevoerd. Clim moet in de rij voor een kaartje. We
kiezen voor alle attracties: film, panorama, wassenbeeldenmuseum en natuurlijk
ook voor de beklimming van de uitzichtheuvel met de monumentale leeuw. Alle
nationaliteiten zijn vertegenwoordigd, veel Japanners en Amerikanen lopen er
rond.
ACHTERGROND
Vanaf de 40 meter hoge heuvel, kunnen we het slagveld van 18
juni 1815 overschouwen, dat zich uitstrekt over de gemeenten Eigenbrakel,
Genepiën, Plancenoit (Lasne) en Waterloo. De eerste schermutselingen hadden
plaats op 16 juni te Ligny en te Quatre-Bras. Maar het was zondag de 18de juni,
die beslissend was voor de tegenover elkaar staande legers.
De nacht van 17 op 18 juni verbleef Napoleon te Vieux-Genappe. De hertog van
Wellington vestigde zich te Waterloo, terwijl de geallieerden hun tenten
opsloegen te Mont-Saint-Jean. De morgen van de 18de stelden de troepen zich in
slagorde op. De vijandelijkheden begonnen met de aanval op de hoeve Hougoumont,
te Eigenbrakel. Na het offensief van de infanterie van het eerste Franse korps,
deed de Engelse cavalerie een tegenaanval en zette de soldaten van de Keizer
schaakmat. De Franse cavalerie viel verschillende keren aan, maar zonder succes.
Op dit ogenblik van de veldslag was de uitslag van het gevecht nog steeds niet
te voorzien. Te Plancenoit bestreden de Pruisen de Garde van Duhesme, terwijl de
soldaten van von Zieten de hoeve van Papelotte bestormden.. De Fransen waren
verplicht zich terug te trekken, en lieten zo de geallieerde legers toe een
algemene aanval te doen, die hun de overwinning bezorgde. Een oriëntatietafel
laat iedereen toe de strategische punten van het slagveld en de desbetreffende
monumenten te situeren en te overschouwen. Ze zijn het werk van de betrokken
landen, die zo eer hebben willen brengen aan hun dappere soldaten.
Veldslag heeft toekomst Europa bepaald
De Slag bij Waterloo is wellicht de belangrijkste slag, die ooit in Europa is
geleverd. Als de uitkomst van de strijd anders was geweest, zou onze wereld er
vandaag volstrekt anders hebben uitgezien.
Het was het laatste treffen tussen de Franse keizer Napoleon, die ons werelddeel
had overheerst, en zijn tegenstanders, vertegenwoordigd door de Engelse,
Pruisische en Nederlandse troepen. De kleine man was in 1815 ontsnapt uit zijn
ballingschap op het eiland Elba. Hij trok door Frankrijk naar het noorden, waar
het leger zijn kant koos. Binnen de kortste keren was hij klaar voor de strijd
en op 18 juni van dat jaar was het zover.
Op het terrein bij Waterloo, dat toen in het Verenigd Koninkrijk der
Nederlanders lag, stonden 73.000 Fransen tegenover 67.000 geallieerden en 60.000
Pruisen. Over de gevolgde tactieken zijn bibliotheken volgeschreven. Vast staat
dat het weer van doorslaggevende betekenis was. Het had zwaar geregend, wat de
zware kleigrond onbegaanbaar maakte. Daardoor begon Napoleon pas tegen de middag
met zijn aanval. Zijn geschut was minder machtig dan gebruikelijk, omdat veel
kogels in de grond sloegen. Ze stuiterden niet verder, zodat de beoogde
slachting uitbleef. Ook de ruiterij, de cavalerie, was aanmerkelijk minder
doelmatig dan onder droge omstandigheden.
Het aangezicht van het slagveld na de strijd moet afgrijselijk zijn geweest. Er
lagen 25.000 dode of gewonde Fransen en 22.000 dode of gewonde geallieerde
soldaten en Pruisen.
Saillant detail is, dat er bij Waterloo Nederlanders tegen Nederlanders vochten.
Aan Franse zijde waren nog militairen actief die waren geronseld tijdens de
Franse overheersing van Nederland. Aan geallieerde kant waren er, volgens
cijfers van de landmacht, circa 18.500 Nederlanders actief, van wie er 3.000 het
leven lieten. Volgens veel geschiedschrijvers kwam dat doordat de befaamde
Nederlandse brigade Van Bylandt een erg ongunstige positie in de strijd had
gekregen van het Engelse opperbevel.
Op het terrein bij Waterloo, dat toen in het Verenigd Koninkrijk der
Nederlanders lag, stonden 73.000 Fransen tegenover 67.000 geallieerden en 60.000
Pruisen. Over de gevolgde tactieken zijn bibliotheken volgeschreven. Vast staat
dat het weer van doorslaggevende betekenis was. Het had zwaar geregend, wat de
zware kleigrond onbegaanbaar maakte. Daardoor begon Napoleon pas tegen de middag
met zijn aanval. Zijn geschut was minder machtig dan gebruikelijk, omdat veel
kogels in de grond sloegen. Ze stuiterden niet verder, zodat de beoogde
slachting uitbleef. Ook de ruiterij, de cavalerie, was aanmerkelijk minder
doelmatig dan onder droge omstandigheden.
Het aangezicht van het slagveld na de strijd moet afgrijselijk zijn geweest. Er
lagen 25.000 dode of gewonde Fransen en 22.000 dode of gewonde geallieerde
soldaten en Pruisen.
