Spa is een stad en gemeente in de Ardennen, provincie Luik, arrondissement Verviers, aan de Wayai. De gemeente telt ruim 10.500 inwoners.

Volgens een verhaaltje komt de naam Spa van het Russische spasibo, wat 'dank u' betekent. Toen Peter de Grote in 1717 in Spa vertoefde, kreeg hij water aangeboden van de bevolking. Hij antwoordde met 'Spasibo', wat daarna verbasterd zou zijn tot Spa.

Geschiedenis
In de Middeleeuwen behoorde Spa tot het markizaat Franchimont, genoemd naar de burcht in het naburige Theux. Franchimont behoorde tot het prinsbisdom Luik. Spa kreeg in 1594 stadsrechten.

Spa was tot ongeveer 1980 het belangrijkste toeristische centrum van de Ardennen. De geneeskrachtige werking van het ijzer- en koolzuurhoudend water was al in de 16e eeuw bekend. In 1764 werd de eerste badinrichting gebouwd en kreeg de stad bekendheid als kuuroord. In 1774 werd er het eerste casino van Europa geopend. In de 19e eeuw werd Spa zo bekend dat in het Engels "spa" een soortnaam voor kuuroord werd. De welgestelde bourgeoisie liet er kasteeltjes bouwen. Talrijke gekroonde hoofden, componisten en schrijvers verbleven in Spa.

 

Koningin Maria - Hendrika woonde van 1893 tot haar dood in 1902 in de Villa Royale; daar ontvluchtte ze de problemen van Laken.

Keizer Willem II van Duitsland vestigde in 1918 zijn hoofdkwartier in Spa. Hij ondertekende er ook zijn troonsafstand. In 1920 hielden de geallieerden in Spa de naar de stad genoemde conferentie over herstelbetalingen, als vervolg op de conferentie van Versailles.

"Spa rood" lijkt op weg ook een soortnaam te worden. Het bedrijf Spa Monopole is sinds 1921 de exclusieve producent van dit bronwater, dat echter niet uit dezelfde bronnen komt als het ijzerhoudend water. Spa Monopole is nu onderdeel van de Spadel - groep die ook de bronnen van Spontin en Chevron controleert.

Het ijzerhoudend water kan men proeven in de Peter-de-Grote-bron in het centrum van de stad. Momenteel wordt er in Spa een kabelspoorweg aangelegd tussen het centrum en een hoger gelegen parkeerterrein. (In 2005 al gereed / in bedrijf).

 

Bezienswaardigheden
Het gemeentemuseum van Spa en de dienst voor toerisme zijn gevestigd in het vroegere casino. Er is ook een wasserijmuseum.

In de gemeente Stavelot, nabij Spa ligt het racecircuit Spa - Francorchamps. In die gemeente bevindt zich ook het museum van het circuit.

Spa als begrip
De plaats Spa is in de loop der tijd eponiem geworden aan elke plaats met een natuurlijke waterbron waarvan wordt geloofd dat deze een speciale genezende werking heeft. Als een generieke term wordt het woord 'spa' ook gebruikt voor resorthotels – vaak gelegen in de buurt van een mineraalwaterbron of heetwaterbron – die whirlpools of andersoortige warmwater hydromassage faciliteiten aanbieden.