Dit centrale plein kent een lange historie en is getuige geweest van talloze
optochten, processies, demonstraties en carnavals. Hier liggen de twee
belangrijkste historische monumenten van de stad: het Dogen - paleis en de San
Marco - Basiliek. Onder de arcaden liggen modieuze boetiekjes,
souvenirwinkeltjes en chique cafés met dure terrassen en strijkjes die aangename
muziek ten gehore brengen. Café Florian is een van de oudste en bekendste
gelegenheden. Verder ligt er de Torre dell’Orologio met een klok die figuurtjes
van de Drie Koningen heeft. Een ander markant teken is de Campanile, een toren
die in 1902 ingestort is, maar inmiddels in alle luister herbouwd. Er staan
lange rijen te wachten om naar boven te gaan voor het uitzicht over de lagune.
Iets terzijde van het plein ligt het Dogen - paleis, dat we echter niet
bezoeken. Omdat het plein het laagste punt van de stad vormt heeft het vaak te
lijden onder hoog water. Overal in de stad, maar zeker hier in het centrum,
staan dan ook langs de kant de loopplanken tegen de muren opgeslagen.
De laatste rustplaats van Sint-Marcus en een van de
beroemdste kerken ter wereld
Volgens de
legende stalen begin 9e eeuw twee kooplieden met de namen Buono
(goede man) uit Malamocco en Rustico (boerse man) uit Torcello het
lichaam van Sint-Marcus uit Alexandria in Egypte en namen het mee
naar Venetië. Ze brachten hun heilige last niet naar het hoofd van
de Venetiaanse kerk, maar naar het hoofd van de Venetiaanse
regering, de doge. Zo verbonden ze Sint-Marcus voor altijd aan de
staat. De doge liet een kerk bouwen om de stoffelijke resten van de
heilige, die tijdelijk in het Dogepaleis werden bewaard, onder te
brengen. De kerk werd voltooid in 832, maar brandde in 976 af bij
een opstand. Hij werd later herbouwd en vormde de basis van de
huidige basiliek waarmee werd begonnen in 1063.
De nieuwe kerk
was de officiële kapel van de doge en werd in de 15e eeuw aan het
Dogepaleis verbonden. De kerk is gemakkelijk herkenbaar aan de
koepels die de vertrouwde vorm van eerdere Byzantijnse kerken
weerspiegelen. De invloed van Constantijns Apostelenkerk in
Constantinopel is onmiskenbaar. Een mozaïek van de begrafenis van
het lichaam van Sint-Marcus boven het meest linkse portaal van de
basiliek, geeft een verrassend accuraat beeld van hoe de kerk er in
de 13e eeuw uitzag, voor de 15e-eeuwse toevoeging van de weelderige
witte gotische kroonlijsten. In tegenstelling tot de kathedralen van
Florence en Milaan, die eind 13e eeuw nog niet waren afgebouwd, was
de San Marco toen al vele jaren voltooid. Daardoor hadden al
generaties kunstenaars en heersers hun bijdrage aan het bouwwerk
geleverd.
De San Marco
werd in 1807 benoemd tot kathedraal en staat aan de rand van een van
Europa's beroemdste pleinen. De kerk overziet deze openbare ruimte
en houdt het religieuze en stedelijke verleden, zo rijk aan legenden
en grandeur, in leven.
Uiteraard rusten we regelmatig uit in een ‘caffe’ om cappuccino’s te drinken
(Clim soms een biertje). Op de eerste dag hebben we al bijna alle belangrijke
bezienswaardigheden bekeken: de Brug der Zuchten, het San Marco - plein en
gelijknamige basiliek, het Canal Grande met zijn herenhuizen en het Dogen -
paleis.
Over het Canal Grande liggen slechts drie bruggen. De bekendste is wel de
Rialto-brug. Tot de negentiende eeuw was deze stenen brug uit 1588 de enige brug
over de brede centrale waterloop. Rondom de brug heeft het altijd gebruist van
de handelsactiviteiten; nog steeds worden er verscheidene markten gehouden. De
vismarkt is daarvan de meest attractieve. Volgens reisgenoot en visserszoon
Heini wordt daar veel vis uit de Noordzee aangeboden. Ik geloof hem op zijn
woord; hij is een kenner.
De brug is aan beide zijden bebouwd met winkeltjes. Aan de rand liggen looppaden
langs de balustraden, van waaruit je een magistraal uitzicht hebt over het
waterverkeer en de talloze paleizen langs het Canal. In het midden ligt een
brede trap waarover de massa’s zich schuifelend een weg banen. De brug overspant
48 meter en is ongeveer 20 meter breed. We blijven er niet lang, want al dat
gedrang van die duizenden toeristen staat ons niet zo aan.
Rialtobrug
Historische brug, ooit de enige voetgangerspassage
over Venetiës Canal Grande
Deze beroemde
brug, die een sierlijke boog vormt over het smalste deel van het
Canal Grande in het hart van Venetië, is een hoogstandje van
renaissancebouwkunst. Deze plek kende al sinds 1100 een reeks
bruggen - een verbinding met de belangrijke Rialtomarkt op de
oostelijke kanaaloever - en verschillende daarvan waren bezweken
onder het gewicht van een grote menigte.
De huidige
stenen brug werd gebouwd door Antonio da Ponte en zijn neef Antonio
Contino. Het ontwerp lijkt sterk op dat van zijn houten voorgangers,
die bestonden uit twee glooiende hellingen, winkeltjes en een
beweegbaar middenstuk, zodat grote schepen konden passeren. Da
Pontes ontwerp had overdekte hellingen, geflankeerd door winkels.
Handelsschepen
konden onder de grote, 28 meter brede boog doorvaren. Circa 12.000
houten palen ondersteunden - en ondersteunen nog steeds - het
bouwwerk. Het verkrijgen van de opdracht voor zo'n ambitieuze brug
was een enorme uitdaging en Da Ponte versloeg enkele beroemde
concurrenten, onder wie Palladio en Michelangelo.
Tot de 19e eeuw
was deze brug de enige manier om het Canal Grande te voet over te
steken. Nu zijn er meer bruggen, maar de Rialtobrug blijft een
symbool van Venetië, hoewel de meningen over de bouw en het ontwerp
in de loop der tijd uiteenliepen. De brug bevat nog altijd twee
rijen winkels - nu met souvenirs - en gondels en rondvaartboten
varen eronderdoor, net als talloze kooplieden eeuwenlang deden.
"De donkere Rialto wierp zijn
kolossale kromming langzaam naar voren van achter het paleis."
John Ruskin, The Stones of Venice (1851-1853)
De gondeliers horen bij de symboliek en mythologie van Venetië. Het beroep
van gondelier wordt nog steeds van vader op zoon overgeleverd. De gondel met
zijn smalle romp en platte bodem is perfect om door smalle, bochtige kanalen te
varen. De asymmetrische bouw van de gondel neutraliseert de kracht waarmee de
riem wordt geduwd. Aan de linkerkant is de boor 24 cm langer dan aan de
rechterkant. Vroeger waren ze onontbeerlijk voor het vervoer van goederen naar de
paleizen en pakhuizen, maar tegenwoordig dienen ze alleen de pleziervaart voor
toeristen. Ze zijn duur: fl 30 per persoon voor een half uur.
Traditioneel bestaat de kleding van de gondelier uit een strooien hoed met lint,
een gestreept vest en een zwarte broek. De passagiers zitten op kleine
stoeltjes. Regelmatig worden er op het Canal Grande gondelraces gehouden.
Het Canal Grande volgt het spoor van een oude slingerende rivierbedding door
Venetië. Sinds de eerste dagen van de stichting van de stad was het
belangrijkste vaarroute. Vroeger voeren grote galeien en handelsschepen in vol
ornaat door tot de Rialto-brug; tegenwoordig zijn het voornamelijk gondels,
motorbootjes en vooral vaporetto’s (veerboten die volgens vaste routes varen)
waarvan het wemelt. Op het Canal worden jaarlijks boot– en gondelraces gehouden,
de “regatta’s”. Die vormen een kleurrijk schouwspel en zijn derhalve een
topattractie voor de toeristen.
De vele prachtige paleizen die het kanaal omzomen zijn gedurende een periode van
vijfhonderd jaar gebouwd. Ze zijn een ware staalkaart van architectonische
stijlen. Elk “palazzo” draagt nog de naam van een voorname Venetiaanse familie.
Hier en daar zijn de fresco’s verbleekt, de fundamenten aangevreten door het
zoute water en het kostbare marmer afgesleten, maar dat doet niet echt afbreuk
aan hun grootsheid. Eigenlijk liggen de meeste paleizen met hun achterkant naar
het kanaal toe. Door tijdgebrek hebben we een van de mooiste paleizen, het Ca’ d’Óro, niet kunnen bezoeken. Veel van die paleizen zijn tegenwoordig museum.
Dogepaleis
“Van hieruit bestuurde de
Venetiaanse aristocratie de verovering van een rijk."
Francesco da Mosto, Francesco's Venice (2004)
Het Dogepaleis
(hertogelijk paleis) in Venetië was de zetel van de macht in de
gloriedagen van de Venetiaanse Republiek. Er stond al sinds 814 een
gebouw op deze plek, maar pas in de 14e en 15e eeuw werd een paleis
gebouwd dat recht deed aan de opperste macht van de doge.
De
oorspronkelijke ontwerper was misschien de onfortuinlijke Filippo
Calendario, die in 1355 werd terechtgesteld wegens verraad. Het
paleis werd in twee gescheiden fasen gebouwd, wat tot uiting komt in
het hoogteverschil tussen de ramen van de zuidelijke gevel langs het
water. De bouwstijl van het paleis is uniek, omdat de gotiek uit
Noord-Europa werd aangepast aan de geologische omstandigheden van
Venetië. Het gebouw heeft gedrongen vormen met karakteristieke en
soms overdreven gotische elementen, daar hoge bogen, spitsen en
torens snel zouden verzakken.
De noordkant
van het paleis sluit aan bij de San Marco en geeft daarmee aan dat
de basiliek (en Sint-Marcus, de patroonheilige van Venetië) meer
toebehoorden aan de staat dan aan de kerk. Het paleis bevat talloze
beroemde kunstwerken, zoals het grootste olieverfschilderij op doek
ter wereld, Tintoretto's Paradijs, dat de hele achtermuur van de
grote raadszaal beslaat. In deze reusachtige ruimte van 54 meter
lang langs vrijwel de gehele zuidelijke gevel, vonden de
bijeenkomsten plaats van de circa duizend edelen die de heersende
klasse van de Venetiaanse Republiek vormden.
De kelders en
de zolders werden ooit gebruikt om kleine criminelen in op te
sluiten in afwachting van hun proces. Tot hen behoorde Giacomo
Casanova, de befaamde rokkenjager – gehaat door echtgenoten –die in
1756 uit zijn cel ontsnapte. De meeste criminelen werden opgesloten
in de naburige grote gevangenis, met het paleis verbonden via de
Brug der Zuchten.
VENETIË
Stad in de lagune
De stad van de Dogen is aan, in en op het water gebouwd. Door
zijn rijkdommen, zijn architectuur en zijn geschiedenis behoort deze
stad tot een van de mooiste scheppingen van de mens.
De stad, tevens hoofdstad van de provincie Venetië, gebouwd op 118
eilandjes die worden gescheiden door 177 kanalen waarover 400
bruggen gebouwd zijn, vormt het hart van een lagune aan de
Adriatische kust. Het Canale Grande verdeelt de stad in twee
helften. De paleizen uit de Middeleeuwen en de Renaissance langs de
oevers van dit kanaal vormen een volstrekt uniek stads patroon. Maar
dit schitterende voortbrengsel van de menselijke geest ver keert in
gevaar. Bodemverzakking, vloedgolven, ernstige vervuiling en de
enorme toevloed van toeristen vormen een bedreiging voor dit
prachtige en opwindende kunstenaarsoord, mengsel van barokke en
byzantijnse stijl. Wat is er nu romantischer dan een gondelvaart
door de kanalen van deze stad. Het is ook de beste manier om de
prachtige paleizen te ontdekken of de plekjes in de stad te vinden
waar de minste toeristen komen.
CIJFERS
331.000 inwoners (agglomeratie), 85.000 (stad Venetië)
WETENSWAARDIGHEDEN
Godsdienst: katholicisme
Talen: Italiaans en Venetiaans dialect
Munteenheid: euro
Belangrijkste wijken: Cannaregio, Castello, San Marco, San Polo,
Dorsoduro, Santa Croce, Lido, Chioggia
De mooie gevangene
Venetië heeft met succes gebruik gemaakt van de zee om zijn
economische invloedsfeer tot ver buiten zijn grenzen uit te breiden.
BEZIENSWAARDIGHEDEN
San Marco - basiliek, Dogenpaleis, Gallerie dell' Accademia, Rialto
- brug (over het Canale Grande), Corrermuseum, Peggy Guggenheim
Museum (en nog veel meer...!)
Dankzij de voortvarendheid van de kooplieden, zeelieden en
diplomaten groeide Venetië snel uit van een eenvoudig toevluchtsoord
waar de bevolking bescherming zocht tegen de invallen van de
Barbaren, tot een stad met grote uitstraling. In 697 koos de
bevolking zijn eerste Doge. De stad, kruispunt tussen Oost en West,
ontwikkelde zich dankzij Griekse en Byzantijnse invloeden tot een
grote zeemacht en daarmee tot de grootste metropool van de dan
bekende wereld. De Renaissance was de glorietijd van de
"Doorluchtige Republiek". Maar de ontdekking van de nieuwe zeeroute
naar Indië via Kaap de Goede Hoop luidde voor deze handelsmacht het
begin van het verval in. De Republiek werd in 1797 ingenomen door
Bonaparte en uitgeleverd aan de Oostenrijkers en in 1866 opgenomen
binnen het Koninkrijk Italië.
Tijdens het carnavals feest in de maand februari herleven in Venetië
een paar dagen lang de goede oude tijden.
Dit centrale plein kent een lange historie en is getuige geweest van talloze
optochten, processies, demonstraties en carnavals. Hier liggen de twee
belangrijkste historische monumenten van de stad: het Dogen - paleis en de San
Marco - Basiliek. Onder de arcaden liggen modieuze boetiekjes,
souvenirwinkeltjes en chique cafés met dure terrassen en strijkjes die aangename
muziek ten gehore brengen. Café Florian is een van de oudste en bekendste
gelegenheden. Verder ligt er de Torre dell’Orologio met een klok die figuurtjes
van de Drie Koningen heeft. Een ander markant teken is de Campanile, een toren
die in 1902 ingestort is, maar inmiddels in alle luister herbouwd. Er staan
lange rijen te wachten om naar boven te gaan voor het uitzicht over de lagune.
Iets terzijde van het plein ligt het Dogen - paleis, dat we echter niet
bezoeken. Omdat het plein het laagste punt van de stad vormt heeft het vaak te
lijden onder hoog water. Overal in de stad, maar zeker hier in het centrum,
staan dan ook langs de kant de loopplanken tegen de muren opgeslagen.
