|
MEER INFO ISTANBUL
Samenkomst op luchthaven Constanta
Om half zes kwam ik op het vliegveld aan. Bij de controle moest je je Roemeense
geld inleveren. Dit werd genoteerd en bij terugkeer kreeg je het bedrag terug,
zelfs zonder inhoudingen! Wat bleek? Eenmaal in de vertrekhal kon je niets kopen
zonder Roemeens geld . Als je, zoals ik bijvoorbeeld, twee uur moet wachten voor
vertrek, dan krijg je 's ochtends vroeg wel trek in een broodje en een kop
sterke koffie. Velen moesten alsnog geld gaan wisselen. Het was dus allemaal
niet onlogisch, maar gewoon een vuile truc om in het bezit te komen van nog meer
deviezen! Ik wisselde echter niet, want een alleen-reizende Duitser (Kurt uit
Bayern, 45 jaar, een vergelijkbaar type als Hein die altijd bij Baer Kessels
staat te flipperen) had dit al eens eerder meegemaakt. Hij had zeven munten van
10 lei los in zijn zak gestopt, waarvan hij er drie aan mij voor even zovele
koppen koffie spendeerde, in ruil voor enig gezelschap natuurlijk. Na een tijdje
liet ik hem met een smoesje alleen en maakte een praatje met een Duits meisje,
wier achternaam "Israël" was. Dit had ik kunnen zien omdat zij voor mij door de
controle was gegaan. Een Arische met de naam Israël, dat vond ik pas
interessant! Even later stond er echter een bescheiden Duitser (die bestaan
echt!) achter haar, dit bleek haar 20 jaar oudere man te zijn.
|
BLAUWE MOSKEE
(Sulan Ahmet Camii) |
 |
Met Fokker naar Istanbul
Langzamerhand werd ik door slaap overmand en zocht ik een fauteuil op. Gelukkig
zat naast mij een Duits echtpaar uit Kassel, ook zeer welopgevoed. Ik trof het
vandaag met mijn Moffen. Ze hielden me uit mijn slaap en tot mijn vertrek om
half acht voerde ik een lange conversatie over ‘Erziehung, Unterricht und
Verantwortlichkeit’. Tot mijn eigen verbazing werd mijn Duits bijna volmaakt.
Mijn omgang met Hedda (waarmee ik meestal Duits sprak) zou daar ook wel debet
aan zijn. We vertrokken met een Fokker F 28 (60 zitplaatsen) van de Turkse
luchtvaartmaatschappij THY (Türk Hava Yollari = Turkse luchtwegen). Opvallend
tijdens deze één uur durende luchtreis: de slanke, exotische hostesses, het
karige ontbijt en het blijven openstaan van de deur van de cockpit. Ik zat
gunstig en kon het dalen en opstijgen tot in de finesses volgen. Ook de Engelse
contacten met de verkeerstorens kon je over de radio volgen. Zou dit speciale
service van de Turken zijn of is het alleen maar gemakzucht en
ongeïnteresseerdheid? Het was in ieder geval wel erg interessant.
 |
 |
Moskee Ortaköy
|
Aya Sophia
|
Het regent pijpenstelen bij Blauwe Moskee
In Istanbul waren de douaneformaliteiten miniem, onze groep zou toch maar een
volle dag (nog niet eens) blijven. Er waren twee bussen voor de rondleiding
beschikbaar, een voor Duits en een voor Franstaligen. Ik koos gemakshalve voor
de Duitse bus. In de bus konden we bij voorbaat al ansichtkaarten kopen, wat ik
dan ook deed. Tevens kocht ik er een vijftal postzegels bij om kaarten te
versturen. Het was bitter koud en het regende pijpenstelen in Istanbul. De geur
die om de leerlooierijen die we passeerden hing, was niet te harden. Eerst
bezochten we de Blauwe Moskee (in het Turks de moskee van Sultan Ahmed). Ik ga
de monumenten niet beschrijven, dat vergt te veel papier (en moeite
natuurlijk!). In deze moskee stelde ik "kritische" vragen aan onze moderne
moslemgids. Mijn collega-toeristen kregen in de gaten dat ik meer van de Islam
en de Oriënt afwist. Een Einzelgänger uit Frankfurt vroeg steeds eerst tekst en
uitleg aan mij en ging daarna pas bij de terzake kundige gids te rade. Ik bleek
vaak gelijk te hebben. Vlakbij lag de wereldberoemde Aya Sophia, die we ook met
een bezoek vereerden. Het is een indrukwekkend bouwwerk, zeker gezien haar
ouderdom. Het strekt de Turkse veroveraars tot eer dat ze dit grootse
cultuurmonument niet verwoest hebben. Ze maakten er een moskee van. Momenteel is
het een officieel museum.
Hippodroom: oud centrum Byzantium
Tussen deze twee moskeeën in lag het hippodroom, het oude centrum van Istanbul
en van grote historische betekenis. Ondanks het slechte weer moest je je bij
elke ingang een weg banen door bedelaars, handelaars, straatartiesten en
jochies. Ik kocht wat Turks brood van hen en wisselde tevens DM 20. De ouwe vent
waarbij ik wisselde begreep er niks van en had geen flauw benul van
wisselkoersen. Ik nam gewoon het geld dat ik vroeg uit de stapel biljetten die
hij bij zich had. Verbouwereerd liet ik hem achter. Toch had ik hem niet
opgelicht, ik had de officiële koers aangehouden: 50 lira voor 1 mark.
 |
 |
Aan de oever ...
|
... van de Bosporus
|
Street artists
Meteen daarna gaf ik een leuk joch, die me aan een van mijn Turkse leerlingen
deed denken, een aantal lira als aalmoes. Uit dankbaarheid bleef hij me tot in
de bus met zijn schoenpoetskist achtervolgen, hij wilde persé mijn sandalen weer
glimmend maken! Niet begrijpend keerde hij weer terug naar zijn stekkie van
"broodjesverkopers, loterijventers, fakirs, mismaakten en kreupelen,
schoenpoetsers, sloebers met prentbriefkaarten, bergbewoners met dansende beren,
sandwichmannen, slangenbezweerders, standwerkers met antiek, koper en pistolen,
muzikanten.
Ritje langs Bosporus en Dolmabahce - paleis
Met de bus reden we langs de Bosporus naar het noorden. De omgeving was zeer
interessant. Istanbul breidt zich als een olievlek uit. In 5 jaar tijd kwam er
een slordige miljoen inwoners bij. En passant bekeken we even de kunstige,
barokke gevel van de Dolmabahce poort, waarachter de tuinen en paleizen van
Dolmabahce, residentie van vele sultans en van de onvolprezen “Vader der
Turken”, Atatürk. Of ook wel "Mustafa Kemal Pascha” zoals mijn volgzame
leerlingen hem vol ontzag noemen. Ook brachten we nog een mijns inziens mislukt
en verregend bezoek aan het grootste en bekendste paleis uit de Ottomaanse
wereld, het Topkapi Paleis, nu museum. We bekeken hier alleen de tuinen, de
binnenplaatsen en de schatkamers. In die laatste was het vergeven van
fotograferende Japanners. De weelde en rijkdom is daar onvoorstelbaar, maar ik
persoonlijk hou niet zo veel van goud of edelstenen, al is het nog zo kunstig be
of verwerkt. Wat heb je in godsnaam aan een gouden bed? Ik begrijp niet waarom
de noodlijdende Turkse regering deze snulletjes niet van de hand doet: een paar
miljard krijgen ze er altijd voor. Hoewel, gezien de gigantische schuld van
Turkije aan de Wereldbank (zo'n slordige 10 miljard dollar) is dit natuurlijk
een druppel op een gloeiende plaat, bovendien los je er structureel en op lange
termijn niets mee op.
Exquise visgerechten
Hoe dan ook, om half een zaten we aan tafel bij een gerenommeerd visrestaurant.
Daar genoot ik van een zeer copieus maal: 5 voorgerechten, 2 hoofdspijzen, 2
nagerechten met tussendoor salade, wijn en brood. Als liefhebber van exotisch
eten kon ik er mijn hart aan ophalen! Helemaal alleen in de bus werd ik daarna
naar het centrum teruggebracht. De rest van de middag bracht ik al rondzwervend
door. De indrukken die je zo krijgt zijn onvergetelijk. Bovendien had ik het
voordeel dat ik het een en ander van de stad afwist en vooral een beetje van de
taal sprak, verstond en las. Zeker bij het winkelen komt dit zo goed van pas,
dat je bij voorbaat a1 niet opgelicht wordt. Ik heb meegemaakt dat Engelsen
tweemaal zo veel voor hun perziken moesten betalen dan ik.Het Taksim – plein
Mijn uitgangsbasis was het Taksim plein, het nieuwe centrum van Istanbul
(betekenis: middenplein). Ja, wat deed ik allemaal? Ik slenterde rond, gaf mijn
ogen goed de kost, versterkte de inwendige mens met vers fruit, raki en koffie.
Verder maakte ik praatjes met grootogige straatkinderen, kocht buitenlandse
bladen (Time, Newsweek en Frankfurter Allgemeine) en liep me de blaren onder de
voeten. |
 |
Een laatste Griek
Een interessante ontmoeting had ik in een winkeltje waar kleding en
koperwerk verkocht werd, een niet al te toeristisch winkeltje. Ik werd bediend
door een gedistingeerde vrouw, waarvan ik (ook gezien haar talenkennis) al gauw
in de gaten had, dat zij vroeger iets anders gedaan had. Toen haar al even
bejaarde man thuiskwam, ontstond er tussen ons drietjes een gesprek. Zij was
vroeger lerares geweest op een gymnasium in Galatasaray (een chique buitenwijk
waar veel diplomaten en magistraten wonen) en hij werkte als importeur van
margarine, o.a. uit Holland. Hij deed zaken met Remia. Ze woonden vroeger in
Izmir, maar werden daar verjaagd. Volgens mij waren ze meer Grieks dan Turks,
hoewel ze dit ontkenden. Dergelijke kosmopolitische Turken die van wanten weten
en hun vreemde talen spreken, kwam ik in Istanbul vaker tegen. (Dit in
tegenstelling tot de rest van het Turkse volk, dat zich onderling vaak zelfs
niet verstaanbaar kan maken. Denk aan Koerden, Bergturken, etc).
Nergens Turkse koffie
Wat ook opviel was dat ik nergens, maar dan ook nergens, Turkse koffie kon
krijgen. En dat in Turkije zelf! Rond half zeven zat ik dan ook Engelse "tea" te
drinken in een soort Britse enclave vlakbij het Hilton Hotel (uiteraard!). Van
te voren was ik al eens een klein Turks koffiehuis (letterlijk : kahvehane)
binnengelopen om eens goed naar de wc te gaan (het uitgebreide, rijk met
olijfolie besprenkelde maal van die middag lag me nogal zwaar op de maag!) en om
even uit te puffen, want ik was inmiddels meer dan dertig uur op de been. Het
was weliswaar opgehouden te regenen, maar de hobbelige kasseien waren nog nat en
in verband met uitglijden erg gevaarlijk voor mijn zwakke knie. Bovendien had ik
alweer blaren opgelopen. In het koffiehuis liet ik een jonge knaap voor 25 lira
mijn tas bewaken, want die was te lastig op de piepkleine plee. Het was de zoon
van de eigenaar, dus die zou er niet plotsklaps mee vandoor gaan.
Buikdans in nachtclub
Al met al was ik rond acht uur weer bij het Taksim - plein beland, alwaar ik
na enig zoeken de nachtclub "Karavanserai" vond. Hier zouden we bij elkaar
komen, dineren, van een show genieten en weer de thuisreis aanvaarden. Het eten
was ditmaal niet zo uitgebreid, maar het mocht er desondanks wezen. Ik nam mijn
deel van de porties van twee zieke Duitse meisjes, die vanwege buikloop geen hap
door hun keel konden krijgen. De show viel tegen, de gewone toeristische
attracties werden geboden: oriëntaalse buikdanseressen (weldoorvoed, een teken
van seksuele aantrekkingskracht voor Turken en Arabieren), Turkse en Russische
volksdansen (wervelend, maar amateuristisch en eentonig) en een smartlapzanger.
 |
 |
Topkapi paleis
|
De Gouden Hoorn
|
Kelners en toiletdames
Terwijl de danseres ondeugend deed en bij mannen van middelbare leeftijd op
schoot ging zitten, werden er foto's gemaakt. A raison van twee gulden per stuk
kon men die later kopen, wat ik niet naliet. Aan tafel zat ik te kletsen met een
Deense vrouw, een secretaresse. Haar man had meer interesse in het gebeuren op
de vloer. We bestelden een fles wijn. Ik betaalde, want mijn Turkse lira’s
moesten op. De kelners weigerden stelselmatig mijn Turks te begrijpen en wilden
per se Duits spreken, iets wat ik op mijn beurt verdomde. Overigens kreeg ik
toch mijn zin. De toiletten waren er naar Turkse begrippen erg goed verzorgd,
hygiënisch en zo. Als je de wc dames echter geen fooi gaf, dan kwam je er niet
uit. Ze blokkeerden met hen omvangrijke lijven eenvoudigweg de uitgang, dus om
gezeik te vermijden betaalde je graag. Voor ons waren de centen trouwens toch
niets waard, maar voor hen is elke lira welkom. Om half elf kwamen we vervolgens
op het vliegveld aan, na per bus nog het prachtig geïllumineerde nachtelijke
Istanbul bezichtigd te hebben. Het was met zijn slanke silhouetten van de
minaretten, de geheimzinnige contouren van de moskeeën en de ijle klanken van de
Turkse luit over de maanovergoten Bosporus werkelijk een sprookje uit
duizend-en-een-nacht!
Verwarring op luchthaven
Op het vliegveld was het weer wachten geblazen. Niemand wist precies hoe
lang een en ander zou gaan duren, waar we zouden vertrekken, etc. Ook de
Roemeense gids, een nors ogend meisje dat de groep Fransen begeleidde, was
nergens van op de hoogte: haar pogingen om informatie in te winnen bleven
vruchteloos. Na een kwartier kreeg ik van verscheidene kanten het verzoek om het
ook eens te proberen met mijn Turks. Ik vroeg direct naar de directeur van de
luchthaven, de manager zoals hij zelf zei, de “müdürü” in het Turks.
Ontvangst bij de directeur
Naast zijn kantoor stonden twee schildwachten opgesteld. Heel beleefd en in
mijn beste Turkse zinnen (voorbereid! ) maakte ik rustig mijn opwachting. De
directeur was een echte heer, verzocht mij plaats te nemen, complimenteerde mij
met mijn Turks, bood mij koffie met raki aan en begon mij in het Frans
inlichtingen te verstrekken. De Roemeense gidse kwam op dat ogenblik binnen,
zijn gezicht betrok en hij ging verder in het Engels. Die taal bleek zij ook te
kennen, zodoende werd onze voertaal Duits. De Roemeense, een vurig partijlid en
door de Turken daarom niet geaccepteerd, ontplofte bijna van woede. Zij werd
overal onkundig van gehouden en de eerste de beste toerist regelde de zaakjes
even. Zij had me steeds genegeerd en nu was het mijn beurt om haar te negeren.
In de vertrekhal dromden alle toeristen, ook de Fransen, om mij heen om het
nieuws te vernemen. Een jofele Fransoos, eigenlijk een halve Italo uit Nizza,
bood mij uit dank flessen bier aan, die ik natuurlijk niet kon weigeren.
Een boze en jaloerse gids
Een en ander gebeurde tot groot ongenoegen van gidse. Toen ik dit verhaal later
vertelde aan de andere, meer menselijke en normale gidsen in Roemenië barstten
zij van de lol. Dat deed hen plezier, een gehaat partijlid voor schut gezet.
Volgens mij doet dit verhaal nu nog de ronde in Roemeense gidsenkringen.) De
vliegreis was kort. De Roemeense douane maakte echter weer heel wat palaver
vanwege een antiek pistool, dat in de bagage van een stomme Duitser uit Hannover
was meegesmokkeld. Niemand mocht vertrekken voor dat vervaarlijke warentuig
terecht was. De wraak van de gids was zoet, herhaaldelijk wierp zij me dodelijke
blikken toe. Ondertussen stond ik gezellig te kletsen (in het Roemeens) met een
douanebeambte. Hij pikte mijn balpen van de Rabobank in, wat ik lachend
corruptie noemde, enz. Hij begreep mij best en speelde het spelletje mee.
43 uur zonder slaap
Het oponthoud duurde een half uur, toen konden we eindelijk op weg gaan naar
Venus. Mijn van te voren ingeleverd geld had ik al terugontvangen. Om half
twaalf waren we in Turkije vertrokken. Om drie uur waren we weer terug. Ik was
drieënveertig uur onafgebroken in de weer geweest, 43 uur zonder slaap! Uitgeput
zakte ik weg in een droomloze slaap.
|
 |
ISTANBUL
De “Prachtige Poort” naar het Oosten
MEER INFO ISTANBUL
Deze uniek gelegen stad die tegelijkertijd Europees en Aziatisch is, staat met
twee werelden in verbinding.
De "blauwe parel" van de sultans, die in de stormachtige jaren '20 het eindpunt
was van de beroemde Oriënt Express, brengt de reiziger nog steeds in vervoering.
|
De stad Istanbul is, evenals Rome, gebouwd op zeven heuvels en gevestigd op het
kruispunt van de Zwarte Zee, in het noorden, en de Zee van Marmara, in het
zuiden. De Bosporus, een zeestraat met een lengte van 38 km, die tussen de
heuvels van Europa en Azië slingert, verdeelt de stad in twee gedeeltes. De
Gouden Hoorn doorbreekt op zijn beurt de stadsstructuur. Istanbul "de
Prachtige", gehuld in een aangename nevel en volle nicht van Venetië "de
Serenissima", is een fascinerende stad. Misschien wordt dit veroorzaakt door
zijn complexe topografie: de stad wordt in drie gedeeltes opgesplitst door de
Bosporus, waarover een indrukwekkende brug loopt (1 074 m lang) die in 1973 in
gebruik is genomen, en door de Gouden Hoorn, een zeearm, die op zijn beurt het
Europese stadsdeel in twee wijken verdeeld: Eminönü en Beyoğlu. De eerste wijk
bevat de meeste historische monumenten; de tweede, bereikbaar via de Atatürk- en
de Galata - brug, heeft met zijn winkelstraten en het Taksimplein het karakter
van een moderne stad. Istanbul heeft 525 moskeeën, die elk tot aan zes
minaretten kunnen bezitten.
Istanbul, het rijkste en meest indrukwekkende culturele centrum van Klein -
Azië, is eveneens de economische en commerciële hoofdstad van Turkije. Deze
immense metropool, die is ontstaan uit de vermenging van volkeren en culturen,
heeft een zeer kosmopolitisch karakter. Moslims, joden en christenen, maar ook
maronitische, Koerdische, Griekse, Servische, Georgische, Arabische en Russische
minderheden dragen bij aan de verrijking van deze stad.
WETENSWAARDIGHEDEN
Inwonertal: 11 miljoen inwoners (officieus) / Godsdienst: islam.
Taal: Turks / Munteenheid: Turkse lira
Belangrijkste wijken: Sultanahmet, StambouI, Beyoglu, Eminönü.
Luchthaven: Atatürk (wat anders?)
Wonderen van het oude Constantinopel
Talrijke beschavingen hebben er hun sporen nagelaten. De stad
die om beurten Byzantium, Constantinopel en Istanbul werd genoemd, is altijd
schitterend en fascinerend, uitbundig en kosmopolitisch geweest.
Sinds het bronzen tijdperk is Istanbul, de voormalige hoofdstad van drie grote
rijken en keerpunt voor karavaans die kruiden en zijde uit het Oosten op de
Westerse markten brachten, de uitverkoren stad geweest van rijke beschavingen.
Hettieten, Grieken en Romeinen hebben deze doorgang begeerd. De stad was, als
onbetwiste heerser van het Nabije Oosten, eeuwenlang het middelpunt van alle
imperia en onderwerp van alle begeertes. De stad, die eerst Byzantium heette,
speelt vanaf de 7 e eeuw voor Christus een belangrijke commerciële en
strategische rol. In 330 maakte keizer Constantijn de Grote de stad tot
hoofdstad van het Oost-Romeinse Rijk en gaf het de naam "Tweede Rome", maar het
is de populaire benaming Constantinopolis die is blijven bestaan. De stad
ondergaat grote veranderingen. Een keizerlijk paleis, een forum, en nieuwe
vestigingsmuren worden gebouwd, evenals de eerste christelijke kerken (het
christendom is staatsgodsdienst). In de 5e eeuw, na de val van Rome, is het
Byzantijnse rijk, dat onder invloed van de Griekse cultuur staat, op het toppunt
van zijn macht. Na verloop van tijd maken Turken uit Mongolië, Afghanistan en
Turkestan zich meester van dit sieraad van de geciviliseerde wereld. Als sultan
Mehmet II de Veroveraar de stad in 1453 verovert, wordt Istanbul de hoofdstad
van het Osmaanse rijk, dat zijn hoogste bloei bereikt onder het bewind van
Süleyman de Schitterende (1520-1566) en stand zal houden tot aan het einde van
de Eerste Wereldoorlog.
KLIMAAT
Warm in de zomer, maar getemperd door noordenwinden uit Rusland; koud in de
winter, met zuidenwinden die het klimaat verzachten.
Gemiddelde temperatuur: 3 C tot 8 C in januari, 19 C tot 28 C in augustus.
  
|
