Om 10.00 uur vertrek uit het pension in Lissabon, koffie in restaurantje onder ons. Om 11.20 uur vertrek met luxe touringcar (dag van te voren gereserveerd) richting Oporto dat 400 kilometer noordelijker ligt. Op de helft van de rit een stop van een half uur bij een indrukwekkend welvarend wegrestaurant. Leuke hostess op de bus, spreekt een woordje Engels. Het landschap van Midden - Portugal onderweg maakt geen indruk op ons, het is voornamelijk een landbouwstreek.

M.b.v. een beambte van de busonderneming een pension in de binnenstad gevonden. Een heel sjiek pension nog wel – Uniao geheten - met marmeren gangen en overal spiegels en rode lopers. We hadden er de duurste (en dus grootste) kamer; de zaak werd gerund door een trio vrouwen (jong, middelbaar en oud). Alle drie probeerden zij ons te bemoederen, wat we ons lijdzaam lieten welgevallen. Ja, we waren de enige gasten waar Maria, Emilia en Martina zich om konden bekommeren.

We reizen met de particuliere busonderneming Viagens Resende. Die is niet veel duurder (soms zelfs goedkoper) dan de RN (Rodoviaria Nacional), de busonderneming van de overheid die minder comfort biedt en langzamer is. Daarentegen heeft zij veel meer halteplaatsen en meer lijnen waardoor je flexibeler in het reizen bent. Je moet dan wel steeds opnieuw buskaartjes kopen: bijvoorbeeld van Porto naar Coimbra, van Coimbra naar Fátima, van Fátima naar Lissabon. Eén kaartje voor dit traject is blijkbaar niet mogelijk.

FOTOCOLLAGE 1

FOTOCOLLAGE 2

Sé, de kathedraal. Hoog gelegen op de rand van het diep ingesneden dal van de Douro. Een tijdje genoten van het orgelspel, muziek die we op zijn tijd weten te waarderen. We nemen ook deel aan een rondleiding door het klooster dat erbij hoort. Geïmponeerd door de enorme rijkdom aan houtsculpturen, allen tot de laatste vierkante centimeter verguld. Het hout is meestal afkomstig uit Brazilië, de grootste kolonie van het toenmalige Portugal. De gids sluit steeds alle deuren achter ons, waardoor we een claustrofobisch gevoel krijgen. Zij dreunt in het Frans hele rijen koningen, graven, hertogen en bisschoppen op, iets waarin we in het geheel niet geïnteresseerd zijn. En ook nog in het Frans, een taal die we niet zo meester zijn. We verwachten wat meer concrete aanwijzingen en anekdotes te horen. Dat doet de gidsen in Frankrijk en zeker Duitsland heel wat beter. Als we tussentijds de groep willen verlaten, samen met twee landgenotes die het ook niet zien zitten, kunnen we er door die gesloten deuren niet uit. We voelen ons opgesloten. De gids is echter onvermurwbaar: meelopen moeten we, tot het bittere einde.

Panorama Serra do Pilar. Groots uitzicht over de rivierkloof van de Douro met aan beide zijden de oplopende stad. Foto’s van de zonsondergang. De zeilschepen met de vaten portwijn liggen aan de kades bij de pakhuizen om geladen te worden.

Hospital de Sao Antonio. 's Zondagsmorgens, Clim consulteert (via een onbeholpen briefje in het Portugees dat Jos gefrabiceerd heeft, zie hieronder)de Emergencia (Eerste Hulp) vanwege uitslag en jeuk. Dokter spreekt moeizaam Engels, een Portugees uit Keulen vertaalt. Spuit in bil en arm. De behandeling is tot onze niet geringe verbazing gratis. Daarna apotheek zoeken die 's zondags niet gesloten is, een en ander met behulp van een vrouw uit ons pension. Betreffende vrouw (met dochtertje) smeert Clim in met zalf. De rest van de dag slaapt Clim. Twee dagen later is Jos ook het slachtoffer van dezelfde kwaal.

PORTUGEES (of iets wat er op lijkt) Sou doente. Estou a procura dum médico. Talvez sou alérgico a algumam coisa. Hospidal ha urgéncia? Comi chao tenho.	NEDERLANDS (zeer vrije vertaling) Ik heb pijn. Ik moet een dokter raadplegen. Waarschijnlijk heb ik van iets een allergie opgelopen. Is er een eerste hulp - afdeling? Hoe kom ik daar?

Naast pillen en een spuit kreeg Clim een zalfje voorgeschreven, nl FENISTIL gel. Dat moest hij op de geïnfecteerde plekken aanbrengen om de lastige jeuk en uitslag te bestrijden. Iedereen in Portugal kende dit middel, velen hadden het zelfs op zak. Misschien was onze kwaal daar een gewone volksziekte die we in Nederland niet kennen....

Verschillende pleinen, waaronder de Praça de Republica, Praça de Liberdade, Praça de Marques Pombal (in het noorden), Praça de Batalha (waar we wachten op de bus naar Coirnbra).
Het kermis- en tentoonstellingsterrein Feira Popular do Porto met mooi uitzichtpunt en met het kristallen paleis, het Palacio de Cristal in de vorm van een koepel.

De Ribeiro. Dit zijn de kades aan de rivier de Douro. Een half Hollandse kaaskop ontmoet (dat waren zijn eigen woorden), half Oportees (van moederszijde), half Nederlands (vaderszijde, van Schiedam), genaamd Antonio, . Hij was er havenmeester, sprak nog redelijk Nederlands, had een kater, kortom een vreemd figuur. Maar we vonden hem wel sympatico. We gingen samen met hem in een kroegje "vinho verde" drinken: jonge wijn, erg zuur! De rest van de dag bleef hij in onze maag branden en waren we licht in ons hoofd.

De Clérigos. Dit is de hoogste toren van Portugal. Hij is 76 meter hoog, heeft zes tussenverdiepingen en je moet 225 trappen omhoog om de top te bereiken. Gebouwd tussen 1754 - 1763, architect N. Nazoni (Italiaan). Beklommen en van uitzicht genoten. Jos maakte foto's van / voor drietal jonge Spaanse toeristen.

Praça de Joao I, het centrale plein, met het stadhuis. Omzoomd door pompeuze bankgebouwen en hotels. In de buurt liggen veel cafeetjes, restaurantjes, het toeristenbureau. In een groot café met meer dan 100 tafeltjes waaraan blokkende studenten zaten, leerden we een andere Antonio kennen: tandeloos, 44 jaar, oud legionair, arbeidsongeschikt, polyglot. Hij had in Angola en Mozambique gevochten.

De sfeer in dit soort zaken (officieel koffiehuizen, vergelijkbaar met de grote çayhanes in Turkije) was zeer apart. Bijna alle vierpersoonstafeltjes waren bezet, en wel door één man. Ja, man, want vrouwen waren hier in geen velden of wegen te bekennen. Is Portugal nog steeds een macho - maatschappij? Om sommige tafeltjes hadden zich kaarters geschaard, maar de eenlingen zaten allemaal dikke boeken te lezen, aantekeningen te maken of mistroostig voor zich uit te staren. Je kon er uren blijven rondlummelen zonder dat obers je lastig vielen met gezeur om meer consumpties.

Verder nog bezocht: de Universiteit, het Beursgebouw en Stationsgebouw (veel grote azulo’s, met vogeltjesmarkt!) en het stadion van FC Oporto, die voetbalclub zou in dat jaar ver komen in de Europa Cup - wedstrijden.

In het pension verschillende keren karig ontbeten, het ontbijt is op het Iberische schiereiland niet veel soeps. Achter het huis bevond zich een groot terras, waar we ons regelmatig ophielden. In de cafeetjes dronken we voornamelijk halve liters bier voor een prijs van ongeveer een gulden. Overdag hielden we het wijselijk bij koffie en fris.

Wanneer Lissabon de aristocraat van Portugal genoemd kan worden, dan moet Porto gekenschetst worden als de werkman van Portugal. Porto was reeds een welvarende handelsstad toen de hoofdstad nog slechts een Moorse vesting was . Als middelpunt van de porthandel en vele andere industrieën heeft Porto blijkbaar nooit veel behoefte aan uiterlijk vertoon gehad. Er is zelfs een tijd geweest dat edellieden geen huizen in de stad mochten bouwen. Maar ondanks haar reputatie als werkbij heeft Porto aan kerken en musea veel te bieden de vroegromaanse kerk Sao Martinho de Cedofeita is het oudste nog bestaande christelijk bouwwerk op het Iberisch schiereiland.

Het bekoorlijkste stadsdeel vormen de kades, waar pastelkleurige huizen op een granieten ondergrond zich aan de steile oevers van de Douro schijnen vast te klampen. Er zijn drie bruggen, waarvan de spoorwegbrug, de 'Dona Maria Pia', door Eiffel ontworpen is. 0p de zuidelijke oever van de Douro ligt de voorstad Vila Nova de Gaia, het hoofdkwartier van de porthandel waar de wijn op fust ligt te rijpen

BEURSPALEIS

Elegant voormalig centrum van Porto's financiële wereld

Het Palacio da Bolsa, met zijn schitterende Arabische zaal in het hart, is een van de voornaamste neoclassicistische gebouwen van Portugal. Tijdens het beleg van Porto in 1832 brandde het oude Sao Franciscoklooster tot de grond af. In 1841 gaf koningin Maria II de Kamer van Koophandel van Porto toestemming op deze plek een nieuw hoofdkwartier te bouwen. Joaquim da Costa Lima Junior werd benoemd als de architect en in het daaropvolgende jaar begon de bouw, gefinancierd door de kooplieden zelf.

Het ontwerp van het paleis werd beïnvloed door de Engelse palladiaanse stijl, met name door het Sint Antonio-hospitaal van John Carr en het Britse Handelshuis van John Whitehead, beide in Porto. Achter de sobere Dorische façade leidt een vestibule naar de hal der naties, een ruime zaal met een enorme koepel van glas en metaal, versierd met het nationale wapen en de wapens van Portugals belangrijkste handelspartners aan het eind van de 19e eeuw (zoals Engeland en de Verenigde Staten). De desoriënterende mozaïekvloer is geïnspireerd op de Grieks-Romeinse stijl van Pompeï.

Een ander opmerkelijk aspect van het paleis is de majestueuze trap, in 1868 ontworpen door Adolfo Goncalves de Sousa, die het project in 1860 overnam. Vanuit de portrettenkamer, die een beroemde tafel bevat van de meubelmaker Zeferino Jose Pinto, komt u in het architectonische piece de resistance: de Arabische zaal. De Sousa liet zich inspireren door het Alhambra in Granada en begon in 1868 met deze complexe ruimte in Moorse stijl. Het duurde achttien jaar voordat hij was voltooid. De glinsterende versieringen worden geaccentueerd door een uitgekiende belichting voor fraaie kleureffecten.

Het Beurspaleis - nu een nationaal monument - ontvangt zo'n 200.000 bezoekers per jaar. Het gebouw wordt voor allerlei stedelijke diensten gebruikt.

Porto, Impressionen aus einer trotzigen Stadt

In den engen Gassen der Duft von gegrillten Sardinen. Die Ribeira, die Postkarten-Häuserzeile von Porto, spiegelt ein trügerisches Bild im Douro. Denn wer sich wirklich ins Gewirr der Gassen wagt, der entdeckt auch andere Farben und Gerüche. Armut, Drogenhandel, räudige Katzen, kreischende Frauen, trinkende Männer, spielende Kinder. Es ist, als spaziere man durch das Privatleben der Menschen. Hinter jeder Ecke eine Kurzgeschichte.

Porto macht unruhig. Die bedeutende Barockfassade ist zwischen Häusern eingekeilt, reiche Stadtpaläste verstecken sich im Grau, mittelalterliche Turmhäuser recken sich neben Brandmauern hinter Wellblech. Es passt nichts zusammen, und das wirkt letztendlich wieder identisch.

Er heißt José oder Carlos, wie so viele Portugiesen. Sein Vater ist als junger Mann nach Amerika ausgewandert, wie so viele seiner Landsleute. Geflohen vor der Armut oder der Diktatur, denn in Porto war man schon immer gegen falsche Obrigkeiten und für die Freiheit. Wir haben ihn er- und gefunden, um Portugals zweite Stadt für uns zu erspüren. Ein Junge auf den Spuren des Vaters. Er wird sich treiben lassen, die geschichtsträchtigen Orte - wie die Börse, die englische Handelsvertretung, die berühmte Brücke - im Vorbeigehen entdecken und die alten Heimwehgeschichten in den Gassen bebildert finden. Denn Porto, so wissen die Eingeweihten, ist nicht nur Architektur. Porto ist ein Gefühl!

Daten & Fakten

UNESCO-Ernennung: 1996

716 Unterwerfung durch die Mauren

1050 Einzug eines siegreichen christlichen Ritterheeres

1336-76 Anlage der 2. Stadtmauer (Muralha Fernandina)

4.3.1384 Geburt des Infanten Heinrich des Seefahrers, des späteren Großmeisters des Christusordens

1401 Einrichtung der ersten Börse / 1415 Auslaufen der Flotte zur Eroberung Ceutas (Nordafrika)

1703 durch den Methuen-Vertrag Importvergünstigungen für englische Tuchhändler

1732-48 Bau der Kirche São Pedro dos Clérigos

1756 Gründung der portugiesischen Douro-Weinkompanie

1771 Baubeginn des Bischofspalastes / 1809 Einnahme durch die Franzosen

1891 Niederschlagung des Aufstands der Republikaner

OPORTO

Verder bezochten we:

BEURSPALEIS

Porto, Impressionen aus einer trotzigen Stadt

ONZE ANDERE REISVERSLAGEN

Duitse kerken en kloosters / Duitse kastelen en paleizen / Zanggroep Vocus / Schilder Pantaleon Hajenius / Hanzesteden / Pedac 1971 Reünie / Ramakers Reünie / Kunst van Anna Czerniawska / Wereldfotoserie / Reisfoto's Jos en Clim / KNS Gilde Opleidingen / De stad Roermond