Klik voor kaart van Portugal
PORTUGAL, land van zon, zee en fado’s
Omsloten door Spanje, hun
enige buurland, hebben de Portugezen
zich van oudsher georiënteerd op de zee.
In het uiterste zuidwesten
van Europa wordt dit rechthoekige land in het noorden en oosten omgeven door
Spanje en in het westen en zuiden door de Atlantische Oceaan. Met zijn
afwisselende landschap, is Portugal een land van contrasten. De fijne
zandstranden aan de kust met hun steile rotspartijen, wisselen of met de
zuidelijke vlakten en het hogere plateau in het noorden, waar de wijngebieden
zijn. Van het dal van de Taag tot aan de noordelijke grens loops op 50 km van de
kust een bergketen, die het land in verschillende zones verdeelt. Het noorden is
hoger gelegen en ook vochtiger dan het zuiden. Het reliëf telt talrijke plateaus
en terrassen, die vooral in Noord - Portugal markant zijn. Ten zuiden van de
Taag komt het reliëf nauwelijks boven de 1.000 meter, maar in het centrale deel
van Noord - Portugal rijst de Estrela - keten tot ongeveer 2.000 meter op. Het
tafelland maakt daar plaats voor de diepe slenk van Mondego en de vlakte van
Beira aan de kust. Daar vindt men in de buurt van het stadje Aveiro een
laguneachtig landschap met grote zoutpannen. Het zuidelijke gebied van Alentejo
is droog en warm, bedekt met olijfbomen en kurkeiken. De Algarve, met zijn
amandelbomen en fraaie stranden, is tegenwoordig een Europees
toeristenparadijs, dankzij een aangenaam, bijna subtropisch klimaat.
KLIMAAT
Zeeklimaat in het noorden,
subtropisch in het zuiden.
Sterke invloed van de Atlantische en Mediterrane winden alsook de warme
luchtstroom vanuit Spanje.
In de richting noord - zuid stijgen de temperaturen en wordt de neerslag minder.
Temperatuurgemiddelden: Porto: 9-20° C; Lissabon 11-22° C; Faro 12-24° C.
WETENSWAARDIGHEDEN
• Naam: Republica Portuguese
• Staatsvorm: parlementaire democratie
• Hoofdstad: Lissabon
• Godsdienst: katholiek
• Belangrijkste steden: Lissabon, Porto, Coimbra, Faro, Braga, Setubal
• Overzeese gebieden: Madeira, Azoren, Macao
• Rivieren: Taag, Douro, Guadiana
CIJFERS
Oppervlakte: 92,389 km²
(2,2 x Nederland)
Bevolking: 9,8 miljoen inwoners
Bevolkingsdichtheid: 107 inwoners / km²
Levensverwachting: 74 jaar
Hoogste punt: 1991 m (Serra da Estrela)
Grens: 1215 km met Spanje
Trots en melancholiek volk
Portugal, ooit een koloniale
wereldmacht, kwam in het begin van de twintigste eeuw
in verval
en isoleerde
zich tot de jaren zeventig van de rest van Europa.
BRONNEN VAN INKOMSTEN
Toerisme; productie van
wijn, graan kurk; textielindustrie visconserven.
Tot aan de Romeinse invasie van het Iberisch schiereiland (2e eeuw v. Chr.), was Portugal al bezet geweest door de Kelten, Iberiërs en Feniciërs. De formidabele Romeinse beschaving liet duurzame sporen na, die zelfs door de Arabische overheersing van 712-716 niet werden uitgewist. In 1143 werd Portugal onafhankelijk en daarmee begon een expansiepolitiek naar het zuiden tegen de Moren, gevolgd door wereldwijde expedities overzee. Tegelijkertijd werden de noord- en oostgrenzen versterkt tegen de eeuwige Spaanse vijand. In de 15e eeuw was een opmerkelijk deel van de wereld onder Portugees gezag. Onverschrokken zeevaarders ontdekten Madeira en de Azoren in 1420 en 1432, zakten langs de Afrikaanse kust naar het zuiden of en bereikten in 1498 India, in 1500 Brazilië, in 1503 Ceylon en in 1505 China. Lissabon werd een van de rijkste steden van Europa. Ondanks de Spaanse bezetting aan het eind van de 16e eeuw en de daaropvolgende depressie, kwam Portugal in de 18e eeuw opnieuw tot bloei, dankzij zijn rijke Braziliaanse kolonie. Na politieke en economische crises werd in 1910 de republiek uitgeroepen. In de jaren dertig nam dictator Salazar de macht over en zijn fascistoïde en nationalistische regiem isoleerde zich van de buitenwereld. De democratie herleefde na de "Anjerrevolutie" van 1974, waarna Portugal zich overhaast in 1975 van zijn Afrikaanse koloniën ontdeed. Met de toetreding tot de Europese Gemeenschap, kwam een einde aan het Portugese isolement.
BEZIENSWAARDIGHEDEN
Lissabon: klooster van Jerónimos, toren van Belém, barokke kerken, kasteel van Sao Jorge, Museum Gulbenkian. Historische stadswijken (Alfama, Bairro Alto) en de kust tot Sintra. Op de weg naar Porto de kloosters Alcobaca en Batalha. Óbidos (versterkte stad); Coimbra met zijn universiteitsbibliotheek; Romeinse ruïnes van Conimbriga.
MEER INFO (vooral economisch)
Verouderde industrie
De landbouw brengt weinig op, maar een echt industrieland is Portugal ook nog
niet. Portugal heeft een weinig productieve landbouw, waarin 18% van de
beroepsbevolking werkzaam is en die slechts 6% van het BBP oplevert. Dit geringe
rendement is enerzijds te wijten aan de versnippering van de landbouwgrond, die
het gevolg is van historische ontwikkelingen, en anderzijds aan de ongunstige
natuurlijke omstandigheden (wisselend klimaat, slechte kwaliteit van de bodem).
Hoewel de wijnbouw zich voorspoedig ontwikkelt, heeft de landbouw sinds de
toetreding tot de Europese Unie zijn marktaandeel niet kunnen vergroten. De
voorraden delfstoffen zijn te klein en te verspreid om intensieve exploitatie
mogelijk te maken. De opkomst van de moderne industrie is eigenlijk pas dertig
jaar geleden begonnen. Met hulp van buitenlands kapitaal is een basisindustrie
ontstaan naast de reeds bestaande industrie van consumptiegoederen. De
traditionele takken van industrie (textiel, confectie, houtverwerking, bouw)
hebben een flinke vooruitgang doorgemaakt. Veel Portugezen maken zich echter
zorgen over de gevolgen die het openstellen van de grenzen voor deze
activiteiten zal hebben. Grote problemen ontstonden in 1992, toen de industrie
zwaar werd getroffen door de torenhoge rentestanden, maar sindsdien is de
situatie verbeterd. Het toerisme, dat sinds 1960 voor steeds meer mensen
bereikbaar is geworden, heeft zich sterk ontwikkeld en is nu goed voor 13% van
de netto deviezeninkomsten.
GROTE CENTRA VAN INDUSTRIE
• Lissabon: voedingsmiddelen, textiel, elektriciteit, chemie, auto's, metaal;
bouw, confectie, papier, scheepsbouw, toerisme
• Porto: textiel, elektriciteit, metaal, olieraffinage, bouw, confectie
• Setubal: chemie, elektriciteit, auto's; confectie, scheepsbouw
• Sines: bouw, chemie, olieraffinage, auto's
Europese steun onmisbaar
Met geld uit Brussel en met de inzet van de gehele bevolking is Portugal erin
geslaagd de recessie te boven te komen.
De toetreding tot de Europese Gemeenschap in 1986 en een stevige zuivering van
de staatsfinanciën hebben Portugal tot 1991 in staat gesteld om zijn economie
met 4,5% te laten groeien. Maar in 1992 was de rek eruit en sloeg de recessie
toe, hoewel minder ernstig den in andere Europese landen. Na enkele "gouden
jaren" die het direct gevolg waren van de integratie van het land binnen de
Europese markt, is Portugal nu gebonden aan de conjunctuur van zijn
handelspartners. Het land heeft te kampen met een structureel tekort van de
export ten opzichte van de import, met name doordat 90% van de energie
geïmporteerd moet worden. Maar de Europese steunfondsen geven de economie een
flinke impuls (3,5% van het BBP), evenals het spaargeld van emigranten, de
toerisme-inkomsten en de buitenlandse investeringen. In 1994 is Portugal de
recessie de baas geworden. De groei van de productieve investeringen en de
florissante cijfers van de buitenlandse handel maken duidelijk dat de economie
van het land in goede gezondheid verkeert.
WETENSWAARDIGHEDEN
• Officiële naam: Republica Portuguese
• Staatsvorm: parlementaire democratie
• Oppervlakte: 92.389 km' (2,2 x Nederland)
• Hoofdstad: Lissabon
• Bevolking: 9,85 miljoen inwoners
• Bevolkingsdichtheid: 107 inwoners / km²
• Munteenheid: euro
• Bevolkingsgroei: 0% (1995)
• Werkloosheid: 6,95% (1995)
