WROCLAW (BRESLAU)

Fotocollage Wroclaw

HEENREIS

(We zijn de eerste reisdag tot Bautzen in de Duitse deelstaat Saksen gekomen. Daar hebben we overnacht in een  hotel aan een 'See' bij de rivier de Spree.)

We nemen de autobaan tot aan de Pools / Duitse grens bij de stad Görlitz. Daar zoeken we vergeefs naar de douane en een wisselkantoor (“kantor”, Wechselstuben, Exchange). Een beetje gefrustreerd rijden we door: dit is heel wat anders dan we vanuit vroeger tijden met het IJzeren Gordijn gewend waren. De weg wordt onmiddellijk na de grens een stuk slechter. We wisselen even verderop vijftig euro en drinken koffie bij een soort wegrestaurant waar we door een ongeïnteresseerde blondine worden bediend. Achteraf blijkt dit zo ongeveer de enige keer dat we in Polen door horecapersoneel onplezierig behandeld worden.
Daarna volgt een afgrijselijk stuk met dramatische wegen, veel bouwactiviteiten, een boel files en omzichtig laveren door verstilde dorpjes: als dit zo doorgaat vrezen we voor de komende vakantieweken het ergste! Gelukkig bereiken we na enige tijd een van de weinig autosnelwegen van Polen.

Museum Mongolen - veldslag	Rococo-kerk Legnica Pole

Legnica Pole

Pal aan die weg ligt even verderop het dorpje Legnica Pole, waar in 1242 de westerse ridders verpletterende verslagen werden door de Tartaarse ruiterij. Ook ligt er een kloosterkerk die door Beierse rococokunstenaars (o.a. Asam en Dietzenhofer) in de achttiende eeuw gestalte is gegeven. We mogen er even in met een Duitsprekende dame van het Tartarenmuseum in een vrijwel lege kerk met een sarcofaag, waar de Mongolenschlacht nader toegelicht wordt, onder andere met wapenuitrustingen en foto’s. Het barokinterieur van de kerk is goed opgeknapt, maar de muren en gevels van de buitenkant verkeren in een abominabel slechte staat. De gids is verbaasd dat we niet gelovig zijn (en al die wonderen dan?) en vindt dat we als Hollanders goed Duits spreken. Jonge Nederlanders spreken altijd Engels met haar, alleen de oudere spreken een beetje Duits volgens haar.

Kaart van Breslau

We rijden door naar Wroclaw, in het Duits Breslau. We slaan iets te vroeg af, waardoor we de stad van een andere kant benaderen en wel in de files van het spitsuur. Hoewel we geen kaart van de stad hebben, vinden we ons Holiday Inn Hotel zonder mankeren. We kunnen de Volvo kwijt in de ondergrondse, bewaakte parkeergarage achter het hotel, kosten zestien euro per dag; voor dat bedrag kun je bijna twee keer avondeten. Tel uit je winst….

Het is een viersterrenhotel, dus alles is hier pico bello in orde. Na een douche en een beetje tv kijken (de Tour de France is net begonnen) gaan we de stad in richting station met monumentale hal, waar we direct in een cafébar voor het avondmaal aanschuiven. Jos begint er alvast met Pools eten: zürek - een soort soep. Daarna pilsjes op een van de weinige terrassen in deze buurt. We pinnen allebei Poolse zloty’s zodat we voorlopig vooruit kunnen. Tegenover ons hotel komen op het trottoir standbeelden uit de grond tevoorschijn, refererend aan de strijd tegen de Duitsers in de laatste wereldoorlog.  Het wordt hier om half tien donker, we zijn dan meestal terug in de hotelkamer. Vandaag was het miezerig weer, dus we hebben voluit gebruik kunnen maken van onze paraplu’s.

Panaorama Breslau vanaf kathedraaltoren	Oder met het Zandeiland

STADSBEZICHTIGING

Een dag zonder autorijden. We gaan te voet de stad in, je moet gewoon rechtdoor lopen op de straat langs ons hotel en je komt vanzelf bij hartje stad uit: de Rynek, ofwel markt. De ruimte is zo groot dat men er het middeleeuwse gotisch - renaissancistische stadhuis (“ratusz”) middenin gebouwd heeft. Het rustige plein bevalt ons bijzonder goed met zijn kleurrijke gevels, zijn glasfontein en diverse standbeelden. Vlakbij ligt de bakstenen Elizabeth - kerk die ons doet denken aan de gebouwen in dezelfde stijl in Rostock, Lübeck en Wismar. Van binnen is de kerk heel licht. De zoutmarkt is ook prachtig in oude stijl herbouwd, momenteel wordt er geen zout maar bloemen aangeboden. Tegenover de interessante gevels van de universiteit houden we een tijdje halt op een terras in de schaduw. Dat is nodig, want het is stralend weer en bepaald warm te noemen.

Sculpturen	Zoutplein

Onderweg hier naartoe bewonderen we nog enige opgeknapte stadspaleisjes, nu meestal overheidsgebouwen. We zijn zeer onder de indruk van de Jezuïetenkerk met een fantastisch interieur van barokke pracht. Natuurlijk wordt er in de vorm van een buste (soms een standbeeld of een schilderij) aandacht geschonken aan “hun” Poolse paus Johannes Paulus II, ofwel Jana Pavla II (tweede naamval). Ze zijn buitengewoon trots op deze man die ze zo spoedig mogelijk heilig willen laten verklaren. Helaas kunnen we de ingang naar de “Emporen” niet vinden. Die blijkt zich in een belendend gebouw te bevinden.

We steken enkele bruggen over zijlopen van de Oder en kanaaltjes over en belanden op het Tumski- eiland (Zand-eiland) waar we weer enkele kerken en het Nepomuk - fontein bekijken. De duistere kathedraal met zijn vele zijkapellen en talloze beelden vinden we niet zo gaaf, zeker de buitenkant niet (op het portaal na), maar het uitzicht dat haar toren ons na beklimming biedt is best de moeite waard: de waterrijke stad ligt duidelijk herkenbaar aan onze voeten. We kunnen met de lift omhoog, die is er in 1991 geïnstalleerd toen er nieuwe torenpitsen gebouwd werden. De kerk zelf is in haar historie vele malen herbouwd, uitgebouwd en gerestaureerd. Breslau (pardon, Wroclaw, uit te spreken als “Vrotslaf”…) is na Venetië, Amsterdam en Petersburg de Europese stad met de meeste bruggen, althans dat beweert men. Op het eiland liggen veel kerkelijke gebouwen, zoals het bisschoppelijk paleis, seminaries e.d. De tuinen die erbij horen zijn in Franse stijl gerestaureerd.

Stadhuis op de Rynek	Ingang bierkelder

Via een wandelpromenade komen we langs de rivier terug in het centrum, daar ligt in een park het Nationaal Museum (mooie gevel met klassieke beelden) en een Monument ter nagedachtenis aan Katyn, waar in 1940 duizenden Poolse officieren met een nekschot door de Russische Tsjeka van Stalin werden afgemaakt. De Duitsers kregen hiervan de schuld, maar pas in 1992 bekende de Russische regering schuld. Gevolg, overal in Polen ontstonden gedenktekens voor deze slachting. De Russen zijn bepaald niet populair in deze streken, de Duitsers trouwens ook niet echt.

Rynek	Anna - kerk	Borstbeeld Joh. Paulus II

Als laatste bezoeken we het ronde Panorama van Raclawica dat een geschilderd beeld biedt van de veldslag in 1794 die Poolse boeren van het Russische tsarenleger wonnen. We lopen met een Poolse groep mee en verstaan natuurlijk geen jota van de uitleg. Het kolossale doek (15 m hoog en meer dan 100 m lang) loopt vloeiend over in de voorgrond. Het is te vergelijken met de panorama’s in Den Haag (Mesdag), Waterloo, Frankenburg bij de Harz, Moskou, Salzburg en andere in Europa. Op weg naar het hotel komen we weer terecht op de nu levendige Rynek, waar we in de bierkelder van het raadhuis (de Piwnica Swidnicka) een potje bier bestellen.

Panorama Raclawica	Monument Katyn

We zijn op tijd terug voor de Tour de France. We eten in een soort Aziatisch food court om de hoek: Jos Pools en Clim Chinees. Pilsjes op een terras, we bekijken er op ons gemak het voorbijrazend verkeer. Ze rijden hier in de stad allemaal veel te hard, buiten de stad ook trouwens. ’s Nachts worden we wakker van een hevig onweer dat over de stad trekt.
 

OMGEVING

Klodzko

We rijden naar het zuiden. Rechts van ons ligt Sobotka, een heuvel waar stenen cirkels een heidense offerplaats zouden aangeven. Tegen het middaguur bereiken we Klodzko, een aardig plaatsje in een dal van het voorgebergte van de Sudeten. We laten de auto voor het eerst onbewaakt achter bij de Nysa - (Neisse) rivier die nog niet zo lang geleden (1997) zware overstromingen veroorzaakte. Op de muren van de kerk in de benedenstad staat aangegeven hoe hoog het water gereikt heeft. Uitstekende koffie bij een banketbakker. Het is zaterdag, dus is het niet verwonderlijk dat het er wemelt van de lokale dagjestoeristen.

Het centrum ligt hoger en heeft een vestingachtig uiterlijk, bereikbaar via een stenen brug met standbeelden van engelen over een kloof. Mooi stadhuis uit de negentiende eeuw heeft die bovenstad, fraai opgeknapte markthuizen en enkele fonteinen, waaronder een religieus geïnspireerd meesterwerk. We bezoeken de vesting met zijn onderaardse gangen niet en trekken verder de bergen in.

Brug Klodzko	Stadhuisplein Klodzko

Walbrzych

Nou ja, geen bergen maar heuvels. We bereiken de industriestad Walbrzych, waar we na enig zoeken door de labyrintische straten het vervuilde centrum vinden, maar geen vrije parkeerplek aantreffen, laat staan een bewaakte. In het voorbijgaan kunnen we een blik werpen op de markt, de enige plaats waar enig restauratiewerk heeft plaatsgevonden. Dit smerig oord vol werkloze mijnwerkers doet ons denken aan de troosteloosheid van de industriesteden in Wallonië de vorige eeuw. We stoppen niet eens, maar tuffen gelijk door naar Swidnica.

Swidnica

We passeren een van Polens grootste kastelen, maar Clim rijdt de parkeerplaats voorbij. In het stadje Swidnica bezoeken we een protestantse kerk uit het midden van de zeventiende eeuw. De lutherse kerk is geheel van hout gebouwd en biedt plaats aan duizenden gelovigen. Ze staat (met twee andere, soortgelijke kerken) op de Unesco—werelderfgoedlijst. Ze ligt te midden van een verwaarloosd kerkhof op een ommuurd terrein in de binnenstad. Opmerkelijk is niet alleen de architectuur, maar ook de 20 ingangen die ze heeft. We mogen geen foto’s maken van het barokke interieur.

Vredeskerk Swidnica	Gebouwd in één jaar tijd

Om vijf uur zijn we terug in Breslau, waar we een van de beginetappes van de Tour de France op de tv bekijken. Dat zal een van onze vaste activiteiten op onze reis worden. We eten weer bij de Marché (zo heet de food court van gisteren) en maken een korte wandeling in de buurt van het hotel. Ook nu weer: aan casino’s heeft men hier geen gebrek. Dat was ons tijdens de vorige reis door Polen (en de Baltische staten) ook al opgevallen. Vaak zijn het verkapte bordelen.

Kaart van Breslau   /   Fotocollage Wroclaw

MEER INFO BRESLAU / WROCLAW

De hoofdstad van het district Wroclaw, vroeger bekend onder zijn Duitse naam Breslau (640.000 inwoners) , strekt zich uit aan weerszijden van de Odra (Oder) midden in de grote vlakte van Silezië. Zoals in alle Poolse steden bevinden de meeste oude gebouwen en musea zich in de buurt van de Rynek, het middeleeuwse marktplein, een van de grootste van het land. De dam­bordstructuur van de wijk stamt uit diezelfde tijd. Vroeger stonden er rondom het plein houten huizen, die geleidelijk door stenen huizen zijn vervangen. Na de Tweede Wereldoorlog, waarin de stad voor 65% werd verwoest, is Wroclaw helaas zonder veel overleg herbouwd, afgezien van de Rynek en het Solny - plein. Het stadhuis, dat beslist tot de mooiste van heel Polen mag worden gerekend, is op wonderbaarlijke wijze behouden gebleven en staat als een toonbeeld van de laatgotische stijl midden in de oude stad. De zuidgrens van Wrocław wordt gevormd door de vroegere slotgrachten aan de voet van de inmiddels afgebroken vestingwerken. Het schitterende arsenaal, dat nu dienst doet als museum voor oude wapens, is een van de weinige over­blijfselen van dit verdedigingswerk. Vanaf het Tadeusza Kosciuszki - plein in het zuiden langs de monumentale neoclassicistische Opera loopt de Swidnicka - straat rechtstreeks naar de Rynek. Dit is de belangrijkste winkelstraat. Wroclaw staat niet alleen tot ver buiten de landsgrenzen bekend als een belangrijk economisch en cultureel centrum, maar ook als een fraaie en gezellige stad.

Bakermat van Silezië
Wroclaw is lang betwist door Bohemen, Oostenrijk, Pruisen, maar is nu een Poolse stad.

Patriciërshuis	Universiteit	Kerkportaal

BRONNEN VAN INKOMSTEN
Centrum van handel en dienstverlening. Industrie: metaal, spoorwegmaterieel, elektrische apparaten, textiel, chemie.

In de 10e eeuw stond Wrocław bekend als een versterkte stad van aanzienlijke afmetingen. De eerste nederzettingen ontstonden op de eilanden in de Odra. Op Ostrow Tumski, het "kathedraaleiland", stonden de paleizen van de hertog en de bisschop. De stad was namelijk rond het jaar 1000 de zetel van een bisdom en de hoofdstad van het hertogdom Silezië onder heerschappij van de Piasten - dynastie geworden. Omdat het bij de inval van de Tataren volledig was platgebrand, werd er op de linkeroever een nieuw centrum gebouwd. Samen met Bohemen, waarbij het in 1335 was ingelijfd, kwam Silezië in 1526 onder heerschappij van Oostenrijk. Tijdens de twee eeuwen durende Habsburgse overheersing werd het nationaal bewustzijn onderdrukt en de godsdienstvrijheid aan banden gelegd. De strijd om Wrocław tussen Oostenrijk en Pruisen tijdens de Zevenjarige Oorlog werd beslist in het voordeel van de Pruisen. In de loop van de 19e eeuw werd de stad, omgedoopt in Breslau, een groot centrum van industrie. Na een beleg van 82 dagen door het Sovjetleger kwam de stad in 1945 krachtens de akkoorden van Potsdam terug bij Polen. De wederopbouw van de stad, die het in de Tweede Wereldoorlog zwaar te verduren had gekregen, duurde tot 1980. Tegenwoordig is Wrocław opnieuw een belangrijk economisch en cultureel centrum.

BEZIENSWAARDIGHEDEN
Het stadhuis, het Historisch Museum, het Medaillemuseum, het Nationaal Museum, de universiteit, het arsenaal, de eilanden Wyspa Piasek en Ostrow Tumski, de kerken (o.a. O.L.V. Heilig-Kruis, Sint-Elizabeth), het Szczytnicki - park, het Panorama van Raclawice, de vele standbeelden.

De dwergen van Wroclaw	Bierkelder Piwnica

Fotocollage Wroclaw

AL ONZE  ANDERE  REISVERSLAGEN

ALASKA   /  ARGENTINIË   /   AUSTRALIË   /  AVONTUREN  /  BALKANREIS  /  BELGIË  /  BELIZE   /  BULGARIJE  /  CANADA   /   CALIFORNIË   /   CHILI   /   CHINA   /   CUBA   /   CURAÇAO   /   CYPRUS   /   DENEMARKEN   /   DUITSLAND   /  ECUADOR   /   EGYPTE   /   ENGELAND   /  ESTLAND  /  FILIPPIJNEN  /  FINLAND   /  FOTOSITE  /  FRANKRIJK  / GRIEKENLAND  /  GUATEMALA   / HONGARIJE   /  INDIA  /  INDONESIË  /    IRAN  /   ISRAËL  /   ITALIË   /  JORDANIË   /   KRETA   /   KROATIË   /  LETLAND   /   LITOUWEN   /   MADEIRA   /   MALEISIË   /   MALLORCA   /  MALTA  /   MAROKKO   /   MEXICO YUCATAN   /   MEXICO  /  NEPAL   /   NEW YORK   /   NOORWEGEN   / OEKRAÏNE /   OEZBEKISTAN   /  OOSTENRIJK  /   PARAGUAY   /   PERU   /   POLEN   /  PORTUGAL  /   REISFOTO'S   / ROEMENIË   / RUSLAND   /   SCANDINAVIË   /   SICILIË   /   SINGAPORE   /   SLOVENIË   /  SLOWAKIJE /  SPANJE   /   SRI  LANKA   /   SYRIË   /   THAILAND   /  TSJECHIË   /   TUNESIË   /   TURKIJE   /   UNESCO - SITE   /   URUGUAY   /   USA    /  WERELDERFGOED  / ZUID-AFRIKA  /   ZWEDEN