INLEIDING
We komen met de eigen auto de stad binnen vanuit het zuidoosten,
waar we in Lublin verbleven.
We zijn inmiddels al twee weken onderweg.
Vlakbij de stad Pilawy verbreedt de drukke weg zich tot
een autoweg. Ons enthousiasme slinkt echter gauw als hij na 10 kilometer
weer overgaat in een gevaarlijke driebaansweg. Het is warm vandaag, dus
drinken we geen koffie, maar mineraalwater bij een vol wegrestaurant.
Zoals verwacht is het in de hoofdstad druk als we er aankomen. We rijden
vanuit het oosten de metropool binnen. Met een beetje geluk kunnen we
rechtstreeks naar ons Novotel rijden, maar daar vinden we niet zo gauw
een parkeerplek. We zijn nog niet uitgestapt of we worden al lastig
gevallen door een haveloze zwerver/bedelaar. Jos steekt zijn licht op bij de receptie, het blijkt
dat we een gewone parkeergarage nabij moeten gebruiken. Het uitzicht
vanaf onze kamer op de 8e etage is subliem: we kijken uit op het plein
van het Cultuurpaleis, in Sovjet-Russische pompeuze stijl gebouwd. Jos
moet vanwege de afwijkende stopcontacten met een pin bij de bell boy een
adapter lenen. Nu pas kan hij de batterijen van zijn fotocamera’s
opladen en
zijn dompelaar gebruiken. Overigens, op de meeste kamers treffen we de
zogenaamde “coffee and tea making facilities” aan, een snelkoker met
ingrediënten. Zo ook hier.
Cultuurpaleis
Al voor vijven zitten we op het terras van een Ierse pub. We willen van
happy hour - prijzen profiteren, maar die gelden alleen voor de
slechtste / goedkoopste biersoort. Daar zien we vanaf en dus betalen
we gewoon de volle mep. We duiken de ondergrondse doolhof onder het
verkeersplein in waar het afgrijselijk stinkt naar aangebrand vlees en
stront. We eten friet met een halve haan buiten bij een winkelcentrum en
betreden vervolgens het cultuurpaleis, dat daarvoor een fikse prijs
vraagt: 7 euro, naar Poolse begrippen een enorm bedrag. Met een snelle
lift gaat het omhoog. We genieten er op de 30e verdieping van een
panoramisch uitzicht over de schemerende stad aan onze voeten. We zien ons hotel
dat een van de hoogste gebouwen van de stad is. Er is ook een expositie
“Einstein” genaamd, waar men allerlei populaire natuurkundige
experimenten in de vorm van spelletjes kan doen, interactief dus. Het
paleis zelf heeft verder niets te bieden. We betreden bijvoorbeeld een
marmeren zaal waar niets, maar dan ook helemaal niets in staat. De
entreehal doet overweldigend aan, maar is verder kaal en net zo hol als
de rest van het gebouw. Voor de gevel staan reusachtige martiale beelden
in heroïsche poses. Ter afsluiting van de dag drinken we nog goede
koffie bij Coffee Heaven, een modieuze koffietent à la Starbucks waar
vooral jonge, ambitieuze vrouwen elkaar hun ervaringen van de dag
toevertrouwen. Velen roken dunne sigaretten van het merk She (what’s in
a name…), echter niet over de long. Zonder te inhaleren puffen ze met
gebolde wangen en getuite lippen de rook uit.
 |
 |
| Marmeren zaal |
Cultuurpaleis bij
zonsondergang |
DAG 1
Koninklijke Weg
Drie dagen blijven we in Warschau. Vandaag is de eerste
stadsverkenning. Bij de receptie hebben we een plattegrond gekregen, elk
hotel verleent trouwens die service. We
lopen noordwaarts richting Oude Stad en wel via de zogenaamde
Koninklijke Weg. Dat is een autoluwe wandelpromenade waaraan talloze
paleizen, standbeelden, kerken en monumentale gebouwen liggen. We zijn
vroeg, de paardenkoetsen voor de toeristen worden net opgetuigd. Jos
maakt foto’s van grotestads - graffiti. We trekken langs musea en
academies, universiteiten en ministeries, het presidentieel paleis,
verscheidene kerken (een waar het hart van Chopin wordt bewaard, een
andere is de Anna—kerk), standbeelden van kardinaal Mindszenty en
schrijver Sienkiewicz, dure ouderwetse hotels.
 |
 |
| Paardenkoetsen in ... |
... het centrum van
Warschau |
Oude stad
We komen uit bij het slotplein. Het oranjekleurige kasteel zelf stelt
niet veel voor in architectonisch opzicht, op ons maakt het in ieder
geval een lompe
indruk. Daar begint de oude stad met veel gotische huizen en een markant
rechthoekig plein met kleurige renaissancegevels. Het plein is vergeven
van toeristen en bijna helemaal volgestouwd met terrassen. We vinden
andere Poolse pleinen (bijvoorbeeld in Zamosc en Breslau) mooier en
intiemer. We dwalen verder door de steegjes en genieten van de
eeuwenoude doorkijkjes. Aan de andere kant van de oude stad liggen de
Wallen en de Barbican, niet zo mooi als die in Krakow. Daar begint de
zgn. Nieuwe Stad, overigens ook al eeuwenoud, stammend uit de zestiende
eeuw of zo. De gebouwen zijn daar iets nieuwer (d.w.z. minder oud), vaak
in neoklassieke stijl gebouwd. We passeren het geboortehuis van madame
Curie, na Chopin de meest bejubelde persoon van Poolse origine, allebei
in het buitenland gestorven trouwens. Andere helden zijn: Copernicus en
Joseph Conrad en recent uiteraard paus Johannes Paulus II. We lopen een
kerk binnen die als verzamelpunt dient voor bedevaarten naar Italië
(pater Pio), Medjugorice (Kroatië), Rome, Lourdes en Fátima. En
natuurlijk ook naar de nationale pelgrimsmagneet Czestochowa. Van
hieruit gaan ze niet naar Kevelaer in Duitsland, de Kapel OLV in ‘t Zand
in Roermond of Heppeneert bij Maaseik in België.
Jammer…
 |
 |
| De Rynek ofwel... |
... het marktplein |
Oorlogsmonumenten
We volgen verder via een sportstadion een route die ons naar een drietal
oorlogsmonumenten voert:
1. Voor dissidente Polen die door de communisten naar het oosten (lees:
Siberië, de Goelag Archipel) zijn gedeporteerd en daar verdwenen zijn; een wagon met
afgebroken spoorrails.
2. Monument ter nagedachtenis aan de opstand in het Joodse getto van
Warschau in 1943; een reliëfmuur.
3. Monument voor de Poolse Opstand van Warschau in 1944. Dit is groots
aangepakt. De verdedigers komen met name levensgroot met verbeten trek
en bewapend uit riolen te voorschijn om de vijand te bevechten.
In een barokke legerkerk treffen we weer eens een monument voor
Katyn aan
(zie elders), nu zijn er zelfs de namen van alle slachtoffers
gegraveerd. Verder aan de muren talloze plaquettes van veldslagen en
oorlogen waarin Polen of Poolse bataljons betrokken zijn geweest. En dat
zijn er een boel.
Op weg naar het station, waar tevens de tramlijnen lopen, passeren we
nog een aantal paleizen en herenhuizen, allemaal na de vernietiging in WO II zorgvuldig herbouwd. We nemen de tram terug naar ons hotel. Daar
leggen we aan bij het Ierse terras. Jos doet nog inkopen bij de
supermarkt MarcPol (pakjes Poolse soep, zoals zürek) en pakt een sterke kop Americano -
koffie bij ons koffiehuis. Om negen uur staan we op onze hotelkamer voor
het raam te genieten van een grandioze zonsondergang die het hoge
Cultuurpaleis in een roodachtig en later gouden gloed zet.
DAG 2
De stadsparken
Vandaag wandelen we door de parken naar het zuiden. We
beginnen bij Plac (uit te spreken als “Platz”) de Gaulle. Het silhouet
van de eigenzinnige Franse generaal is duidelijk aan zijn standbeeld te
herkennen. We komen langs de Alexander-kerk (met zijn koepel op een
theater lijkend) en het Sheraton-hotel waar net filmopnamen worden
gemaakt (of is het een televisieinterview?) Daar beginnen de parken. Het
is tijd voor koffie, maar bij drie kiosken vangen we bot. De bomen in
het met kennis van zaken aangelegde park zijn verrassend dik. We zijn er
de enige wandelaars op een eenzame trimmer na. De parken worden
doorkruist door drukke in– en uitvalswegen die naar bruggen over de
nabijgelegen rivier de Weichsel lopen. We komen langs de Semj, het
parlementsgebouw dat met zijn groene koepel opvalt. Dan volgt het
Ujazdovski - park met een voormalig paleis dat nu een tempel voor
moderne kunst is. In een bijgebouw (modern design uiteraard) drinken we
binnen koffie.
 |
 |
| Oude Oranjerie |
Lazienski - park |
Tenslotte belanden we in het Lazienski - park, dat heel
uitgestrekt is en waarin onder andere een Observatorium en een
Botanische tuin ondergebracht zijn. Voor de oude Oranjerie is een Franse
tuin aangelegd met tientallen bustes van Romeinse keizers: we
“herkennen” Caesar, Nero, Augustus, Marcus Aurelius, Pompeus, Caligula,
Trajanus etc. De Oranjerie zelf is niet voor bezoekers toegankelijk,
door de ramen zien we dat het wordt gebruikt als opslagplaats voor tal
van replica’s van klassiek beeldhouwwerk.
Het Lazienski - Paleis is middelpunt van het park. Het
is omgeven door water en wordt dan ook “drijvend paleis” genoemd. Het is
inmiddels druk geworden. Aan het water drommen bezoekers samen bij een
namaakruïne en een theatertje, ze willen allemaal op de foto met de vele
tamme pauwen die hier rondlopen. Aan het zuidelijk uiteinde van het park
ligt de Nieuwe Oranjerie, een fraai jugendstilachtig gebouw met mooie
plantsoenen. Daar raken we even de weg kwijt, maar uiteindelijk vinden
we de uitgang waar de toeristenbussen staan om het Chopin Monument aan
te doen. Dat is ook in een soort Jugendstil uitgevoerd.
 |
 |
| Nieuwe Oranjerie |
Chopin Monument |
Het is al later in de middag als we “onze” Avenue
Marszalkowski afmarcheren. Op het Ierse terras waait het hard. Terwijl
Clim een bezoek brengt aan de boetiek Alkohole om gelijknamige waar in
te slaan, neemt Jos plaats tussen de mondaine jonge vrouwen in Coffee
Heaven. Een uurtje later eten we bij een Vietnamees, terwijl buiten een
hevig onweer te keer gaat. Als we teruglopen is het gelukkig uitgewoed
en al weer droog. Op de tv is een interessante documentaire over het
Oorlogstribunaal in Neurenberg.
 |
 |
| Trots als een pauw... |
Stadspaleisje, nu
theater(?) |
DAG 3
Het restaurant wordt omgebouwd, daarom vindt het ontbijt
plaats in het souterrain. Ons hotel Novotel heette tot 2007 Hotel Orbis
Forum en kostte € 60 pk. In 2007 werd het grondig gerenoveerd, nu in
2008 rekenen ze € 250 pk. We duiken daarna het “gat” van het
verkeersplein in en komen er weer uit vlakbij het Centraal Station. De
treinen lopen er ondergronds. Ernaast ligt een supermodern winkelcentrum
met een dakconstructie van glas en staal die op een glijdende gletsjer
lijkt. De architect is degene die het Olympisch Dorp in Los Angeles
(1984) gebouwd heeft. Opvallend zijn de opengewerkte roltrappen naar de
vijf etages die het futuristische gebouw telt. De prijzen in de
designwinkels liegen er niet om: de doorsnee Pool zal zich hier alleen
aan de etalages kunnen vergapen. De glazen koepel beslaat zo’n 1600 m²,
filtert ‘s zomers zonlicht en laat ‘s winters de sneeuw smelten.
 |
 |
| Modern winkelcentrum |
Het Arsenaal |
Enige synagoge
Erachter ligt de Holiday Inn waar we in 2005 verbleven.
Allerlei herinneringen komen in ons op, de visuele impact reactiveert
ons geheugen. Tussen de lelijke, naoorlogse flatgebouwen in ligt de
Nozyk Synagoge. We moeten een donatie (€2) doen voor we er toegelaten
worden. We zijn er de enige bezoekers. Het gebouw wordt nog steeds door
gelovige Joden gebruikt. Het simpele interieur valt wat tegen vergeleken
met de fraai uitgevoerde Wysoky Synagoge in Krakow.
Om de hoek drinken we koffie op een terras dat nog niet open is, maar
een behulpzame zwarte jongeman (een van de zeer weinige kleurlingen die
we in Polen ontwaren) weet daar wel raad mee: “I ‘ll fix it for you.” En
inderdaad, hij fikst het. We bekijken hoe aan de overkant van de straat
een Scania manoeuvreert en beton wordt gedraaid.
Saski Park
Het Saski Park heeft iets weg van een echt bos. Een
lange allee met aan weerszijden klassieke beelden (daar zijn ze in Polen
gek op) leidt ons naar het centrum met een fontein in de vorm van een
schaal. Aan het andere uiteinde bevindt zich het overdekte graf van de
Onbekende Soldaat met twee schildwachten ervoor. Op de pilaren staan de
namen van veldslagen waar Poolse militairen bij betrokken waren
gebeiteld: ons vallen Breda (in 1944 bevrijd door Poolse troepen) en
Arnhem (A Bridge Too Far) op. En dan is er het exercitieplein waar
inderdaad geëxerceerd wordt en wel door politie-eenheden. De hooggehakte
vrouwtjes zijn eender geüniformeerd, lopen in korte rokken en zijn
volgens ons geselecteerd op borstomvang. Er marcheert resp. paradeert
ook een peloton bewapende ME - ers met zwarte baretten op de marsmuziek
van de politiekapel. We rusten uit (dat betekent: we roken een saffie)
op / in de patio van een modern gebouw met vloerfontein, een soort
bedriegertjes waarmee van plezier kraaiende kleuters zich opperbest
vermaken.
 |
 |
| De politie marcheert |
Graf Onbekende Soldaat |
We passeren het operagebouw, het Nationaal Theater en
nog enige kerken en paleisjes op weg naar de oude stad. Daar slenteren
we door de straatjes die we nog niet gezien hebben, onder andere op zoek
naar het standbeeldje van de Kleine Soldaat. Dat vinden we uiteindelijk
aan de voet van de wallen. Ook lopen we door de sombere Zamek, het
kasteel waar we via het binnenplein het Paleis met het Zinken Dak
bereiken. Dat barokke gebouw ziet er een stuk beter uit. Clim maakt daar
eindelijk eens een foto van Jos op de voorgrond. Op het stationsplein
willen we weer een tram pakken. Daar ligt ook het Rathusz en het mooi
gerenoveerde Arsenaal. Hier loopt ook de enige metrolijn van de stad. We
besluiten gewoon terug te wandelen via onze lange Avenue Marszalkovsky,
onderweg water drinkend.
 |
 |
 |
| Oude binnenstad |
De Kleine Soldaat |
Soldatenkerk |
We eten bij Sfinx, een Egyptisch restaurant tegenover
ons hotel. Daar zijn echter alle keukens van de wereld vertegenwoordigd.
We kiezen voor iets internationaals en worden bediend door een klunzige
ober, waarschijnlijk een stagiair. Jos verlustigt zich aan de decolletés
met diepe inkijk en uitnodigende inhoud van de jongedames om ons heen.
Volgens hem zijn alle Poolse vrouwen veel zwaarder beboezemd dan hun
Nederlandse seksegenoten. Buiten raast eens te meer een kortstondig
onweer voorbij.
MEER INFO WARSCHAU
Een jonge stad
De moderne en kosmopolitische hoofdstad van Polen is een van de meest
levendige steden van Oost - Europa.
Warschau (Warszawa, 1,6 miljoen inwoners) ligt aan de Wisla op ongeveer
390 km ten zuidoosten van de monding in de Oostzee. De stad ligt midden
in de zandvlakte van Mazovië die zich uitstrekt van de Oost - Pruisische
Hoogvlakte tot de Lysa Gera. Warschau spreidt zich met zijn duidelijk
van elkaar verschillende wijken uit over beide oevers van de rivier. De
zomerbedding is 1190 m breed en de aanslibbingen hebben zich tot een
hoogte van zo'n 30 m opeengehoopt. De buitenwijk Praga op de
rechteroever is een zielloze woonbuurt. Op de linkeroever ligt het
eigenlijke centrum, de oude stad en de moderne stad. Na de Tweede
Wereldoorlog is Warschau, dat voor 90% in puin lag, weer uit de as
herrezen. Voor de wederopbouw werd gebruik gemaakt van alle beschikbare
documenten en alle overgebleven architectuurelementen werden in de
opnieuw opgetrokken gebouwen geïntegreerd. Het herbouwde centrum ligt
rondom het rechthoekige Marktplein, dat omgeven is met kleurige gevels
in Italiaanse stijl. Een oppervlakte van een kleine 10 ha wordt
ingenomen door een wijk met smalle straatjes en kleine huizen in veelal
gotische stijl. Een steegje voert naar de Sint Janskathedraal.
Zuidelijk daarvan ligt het Koninklijk Paleis, de trots van het
vooroorlogse Warschau. Het plein voor het paleis vormt het beginpunt van
de "Koninklijke Weg" die via de Krakowskie Przedmiescie en de Nowy Swiat
naar het Lazienki - park leidt en naar het nog zuidelijker gelegen
paleis van Wilanow, de Poolse tegenhanger van Versailles. De nieuwe stad
is in het westen gebouwd. In het moderne centrum bevinden zich het
centraal station en het door Stalin "geschonken" Paleis van Cultuur en
Wetenschappen, evenals de meeste hotels en banken. Buiten het centrum
zijn de straten breder en is de bebouwing minder dicht. De stadsparken,
vooral in de zuidelijk gelegen ambassadewijk, zorgen voor een open
stadsstructuur. Nieuwe stadsuitbreiding vindt voornamelijk plaats op de
rechter rivieroever en langs de grote verkeerswegen in noord – zuid -
richting.
BEZIENSWAARDIGHEDEN
Koninklijk Paleis, Sint Janskathedraal, Markt, Koninklijke Weg,
Universiteit, Lazienki - paleis, kasteel van Wilanow, Nozyk - synagoge,
Gettomonument, monument ter nagedachtenis aan de opstand van 1944.
De eerste sporen van bewoning dateren uit de 10e eeuw, dat wil zeggen
500 jaar later dan andere grote Poolse steden als Krakow, Poznan, Gdansk
of Wrocław. In de 15e eeuw, toen het Koninklijk Paleis werd gebouwd en
de hertogen van Mazovië zich er vestigden, begon de stad zich te
ontwikkelen. In 1596 werd de hoofdstad van Krakow verplaatst naar
Warschau vanwege zijn ligging dichter bij Litouwen. De heerschappij over
de stad, net zoals die over het land, ging herhaalde malen van hand tot
hand. De Pruisen die in 1795 hun gezag over de stad hadden gevestigd,
moesten deze in 1830 prijsgeven aan de Russen. Aan het einde van de
Eerste Wereldoorlog werd Warschau opnieuw de hoofdstad van het herboren
Polen. Door de sterke economische groei nam het inwonertal toe tot 1,3
miljoen in 1939. Op 28 september 1939 moest Warschau zijn verzet tegen
de invallende Duitsers staken en capituleren, waarna voor de bevolking
een lange lijdensweg begon. De opstand die in april 1943 uitbrak in het
Joods getto (300.000 mensen op 2,6 km²) hield een maand lang stand tegen
de nazi's en werd door een groot deel van de andere bewoners van de stad
onverschillig gadegeslagen. Op 1 augustus 1944, terwijl het Rode Leger
reeds de rechteroever van de Wisla had ingenomen, kwam de bevolking van
de stad in verzet. Na 63 dagen strijd moesten de opstandelingen zich
overgeven. De stad werd door het Duitse Leger systematisch verwoest. Op
17 januari 1945, nadat het niet-communistisch verzet de kop in was
gedrukt, werd Warschau door het Rode Leger "bevrijd". Slechts 162.000
inwoners hadden het overleefd.
BRONNEN VAN INKOMSTEN
Industrie: chemie, voedingsmiddelen, metaal, textiel, uitgeverijen.
Auto-industrie, toerisme.
