|
Fotocollage Gdansk
Clim betaalt de garage. We missen de juiste rotonde naar de autobaan, maar op
een volgende rotonde kunnen we draaien. Tot Gdansk (Danzig in het Duits) volgen
we de A7, een nationale weg. In het begin geraken we in een lange file, 11 km
door een ongeluk volgens een Poolse medeweggebruiker van Duitse afkomst. Daarna
schiet het goed op. We rijden de hele 370 kilometer letterlijk door het
platteland. Er wordt voornamelijk graan verbouwd. Later volgt er wat meer
hooiland en grazige weiden met wat koeien en schapen.
Geen parkeerplaats meer
Om een uur of vijf komen we in Danzig aan. Ons hotel ligt aan de doorgaande
autoweg aan de rand van de oude binnenstad. Het inchecken duurt een tijdje door
een stel lastige Italianen die geen vreemde taal spreken en ook nog allerlei
eisen stellen. De parkeerplaats bij het hotel blijkt vol, de Italianen zijn ons
net voor geweest. Een opgewonden discussie met de parkeerwacht volgt, daarna
speelt Jos ook nog eens op bij de receptie. Ineens blijkt er 100 meter verderop
nog een bewaakt parkeerterrein te zijn. Daar kunnen we vier dagen terecht, ter
plekke vooruitbetalen alsjeblieft. We willen onze auto onder geen enkele
voorwaarde ergens onbeheerd parkeren. We zijn doodsbang dat hij gestolen zal
worden, dat is ons al eens eerder gebeurd hier in Polen, vandaar. (Zie hiervoor
de pagina: Legnica)
 |
 |
| Hoofdstraat Danzig |
Bordes gotisch stadhuis |
Jaarmarkt gedurende twee weken
In de lobby bekijken we met een vers pilsje onder handbereik de Tour de France.
Bier is behoorlijk aan de prijs in het soort hotels dat we hebben.
Het is lang licht, dus om te eten lopen we ´s avonds de stad in. Die is volledig
opgeknapt en ziet er schitterend uit, de bebouwing met trapjes, bordessen, punt-
en trapgevels lijkt er op de duurdere grachtenpanden in Amsterdam en Vlaanderen.
Het is er stinkend druk. Vandaag is de Jarmark (jaarmarkt dus…) begonnen, die
duurt twee weken. De stad is letterlijk volgepropt met wel duizend kraampjes en
stalletjes. Echt op je gemak gevels en andere bezienswaardigheden bekijken is zo
wel heel lastig. Vooral op de Dluga Targ, de langgerekte markt, kunnen we ons
slechts voetje voor voetje voortbewegen. Dat is ook het geval in de Ulicka
Mariacka, volgens velen de mooiste straat van de stad. In de benedenverdiepingen
van de fraaie patriciërshuizen met bordessen en trapgevels zijn tegenwoordig
boetiekjes en winkeltjes gevestigd; de laatste verkopen vooral spulletjes van
barnsteen. Bij een stalletje eten we braadworst
met brood. Het publiek rondom ons heen lijkt zwaarder en dikker dan in andere
delen van Polen. De mannen lopen er veelal in korte broeken, de vrouwen in
rokjes.
Slide show van Gdansk / Danzig
Gdansk
Tegen 9 uur gaan we terug. Rondom ons grote hotel liggen in de gerenoveerde
panden kleinere, goedkopere hotelletjes. In een ervan is een duur designhotel
met alleen suites gevestigd. Daar drinken we een paar keer koffie en een
biertje. Onze kamer is ruim bemeten, maar doordat er twee kingsize bedden in
staan maakt ze een bekrompen indruk. Er is een apart toilet, wat wel handig is.
We kijken er uit op de tuin met vooral gazons. Er is ook een soort biertuin waar
we na onze dagelijkse terugkeer een biertje drinken en na het ontbijt nog een
kop koffie drinken.
DAG 1
Prachtige gevels
We lopen de stad in. Het is nog niet zo druk, de kraampjes worden opgebouwd en
we kunnen een en ander op ons gemak bekijken. Het is zonnig en warm weer. We
bekijken de Neptunus - fontein en het Artus Hof. We bezoeken in het mooie
gotische stadhuis een expositie over de geschiedenis van de stad; veel porselein
en manuscripten. Ze zijn de zaak aan het restaureren, interessant is om te zien
wat er achter de panelen van de muren en het plafond zit. De suppoosten zijn
hier heel attent, ze gaan stram en recht in de houding staan als je een zaal
betreedt.
Optocht in de stad
We beklimmen de 87 meter hoge toren en hebben uitzicht over de rode daken van
oude binnenstad. Onder ons stelt een folkloristische optocht zich op, omlijst
door middeleeuwse muziek waarop meisjes in klederdracht rondhuppelen. De menigte
in de straten is aangezwollen, steltlopers bewegen zich tussen het volk,
straatmuzikanten (waaronder de onvermijdelijke zigeunerjochies met accordeon)
proberen een graantje mee te pikken. Later op de dag belanden we op een
feestterrein waar op een podium volksdansen uitgevoerd worden.
 |
 |
| Centrum van Gdansk |
Dluga Targ |
Fotocollage Gdansk
Bakstenen kerk
Rond twaalf uur drinken we koffie in het moderne café “Come in Chill out”. We
lopen het andere deel van de Dlugi Targ af tot aan de Gouden Poort, waarna we
via andere parallelle straten vol magnifieke gevels terugkeren om de grote Maria
- kerk te bekijken. Het is de grootste bakstenen kerk van Noord-Europa en zou
25.000 gelovigen kunnen herbergen. We vinden de kerk niet zo mooi. Ze is overal
witgepleisterd en maakt vooral een lege indruk. Maar ja, ze heeft na de oorlog
natuurlijk in gruzelementen gelegen.
Rommelmarkt met SS - spul
Bij de haven komen we uit bij de Kraanpoort, het symbool van de stad. Er is nu
een museum in gevestigd. Een ouderwetse driemaster afgeladen met toeristen vaart
ons voorbij, op weg naar de Westerplatte. We ontlopen de drukte in de richting
van het havenhoofd. Van daaruit gaan we opnieuw de binnenstad in, ondertussen
hier en daar de kraampjes nader bekijkend. In deze buurt is het vooral een
rommelmarkt geworden. Opvallend zijn de vele Nazi - parafernalia die er te koop
worden aangeboden: Stahlhelmen, SS-dolken met Todeskopf, bajonetten, epauletten,
emblemen.
 |
 |
 |
| Architectuur |
aan de Lange Markt |
ofwel Dlugi Targ |
‘s Avonds eten we Chinees, hoewel in het restaurant geen Chinees te bekennen is,
wel kortgerokte Poolse kelnerinnen. Op een geïmproviseerd terrasje bij de
toegangspoort drinken we op ons gemak bier in plastic bekers en bekijken er het
volk dat hier massaal voorbijtrekt. Er staat een juffrouw die vliegers verkoopt,
Clim maakt een praatje met haar. Haar vlieger staat bijzonder hoog aan de hemel
en de draad staat strakgespannen als een pianosnaar. Onder de akoestiekrijke
poort zingt een oudere castraat als een vrouwelijke sopraan vol overgave
operaliederen. Daar heeft men wel waardering voor gezien de vele giften die hij
ontvangt.
Fotocollage Gdansk
DAG 2
OMGEVING
We besluiten een rondrit door de ietwat heuvelachtige landstreek Kasjoebië te
maken. De bewoners hier hebben nog een eigen (Slavische) taal en cultuur, ze
worden als een officiële minderheid in Polen beschouwd, net zoals de Sorben in
Oost -Duitsland (Saksen en Brandenburg). Het kost nogal wat tijd om de stad uit
te komen (files, stoplichten, wegwerkzaamheden), maar daarna zijn de wegen
verlaten. De groene streek doet arcadisch aan, ze is duidelijk minder bevolkt en
agrarisch van aard. Het land is hier gevormd door de laatste ijstijd, die
gletsjermeren en moreneheuvels achtergelaten heeft. De beboste percelen worden
afgewisseld door weiden, akkers en kleine bosschages.
Klooster Kartusy
In het stadje Kartusy ligt een oud klooster met interessante kerk, maar voor we
het weten zijn we weer de stad uit en wel in de verkeerde richting. We draaien
ons niet om, maar rijden door over een bosweg tot we bij het plaatsje Chielmno
aan een meer uitkomen. Daar drinken we op een terras koffie, poederkoffie wel te
verstaan. In een echte dorpswinkel slaan we blikjes bier in. Hier komen wel nog
toeristen, maar enkel Poolse wandelaars en natuurliefhebbers (water, bossen!)
met een smalle beurs. We rijden ons vast tussen een landelijk hotelletje,
eenvoudige vakantiehuisjes en een simpele camping en kiezen dan toch maar voor
de officiële hoofdweg naar Kartusy.
We rijden dit plaatsje nu van de ander kant binnen en daar ligt dan ook het
kloostercomplex, omgeven door een zorgvuldig onderhouden kerkhof. De enigszins
muf ruikende kerk is oud en klein. Schitterende houten koorbanken, een
mechanisch ronddraaiende engel aan het plafond en een aparte ruimte om te
biechten, dat valt ons op. De kerk wordt “bewaakt” door een tweetal armoedig
uitziende kosters. De zwaarlijvige van het duo probeert vergeefs een boekje aan
Jos te slijten. Paus Joh. Paul II is ook hier weer alomtegenwoordig: hij is hier ooit
op bezoek geweest en een monumentje getuigt daarvan.
 |
 |
| Kartusy kerkhof |
Kloosterkerk |
| |
|
| Soldarinosc en de Opstand van 1970 De gevreesde file voor Gdansk blijft uit en moeiteloos vinden we het Monument
voor Soldarinosc en de Opstand van 1970, waarbij een aantal doden vielen. De
drie stalen zwaarden pieken meer dan 40 meter de hoogte in en trekken
toeristisch bekijks. De door de geheime dienst vermoorde kritische priester
Jerzy Populiesky wordt er bij een soort muur met gedenkplaten voor “gevallenen”
ook herdacht. We kunnen nergens de naam van Lech Walesa ontdekken.
Om het
kwartier haast zich een ploeg arbeiders de fabriekspoort van de voormalige
Stalin - scheepswerf uit, op weg naar de tramhalte.
Clim is moe en gaat douchen en slapen. Jos loopt ondertussen naar het Zeevaart-museum en bekijkt de omliggende buurt die opgeknapt wordt. Hij kan maar
weinig foto’s maken, want de batterijen van zijn camera zijn plotseling leeg.
Hij drinkt koffie in een tot luxe hotel omgebouwd pakhuis, rookt sigaretjes op
verlaten pleinen, neust rond in een drukke volkse supermarkt, eet een ijsje.
|
 |
| |
Monument Solidarinosc / Opstand
1970 |
Bungee jumping
‘s Avonds maken we een ontspannen wandeling door de stad nadat we aan de
waterkant op een drijvend terras vis hebben gegeten. Het staat er nog steeds vol
kraampjes en er is nog meer live music bijgekomen. Op een braakliggend terrein
aan de rivier trekt een kraan die dient voor bungee jumping veel
belangstellenden. Eén sprong kost honderdtwintig zloty, ongeveer veertig euro. De kraampjes in het
centrum zijn allemaal eender. Ze worden gesloten met doeken waarop oude
ambachten afgebeeld staan. Er zit duidelijk een strakke organisatie achter dit
festijn.
 |
 |
| Oude stadstorens |
Rivier met de Kraanpoort |
DAG 4
TERUGREIS
Aangezien de credit card van Jos niet meer werkt, moet Clim afrekenen. De
prijs van al die pilsjes vallen achteraf toch nog mee. Clim haalt de auto bij de
P - plaats op en rijdt voor om Jos met de bagage op te pikken. Het kost ons
welgeteld anderhalf uur om uit de Trimiasto (de stedelijke drie-eenheid
Gdansk - Gdynia en Sopot) te geraken. Daarna gaat het redelijk snel. Het landschap
is niet echt interessant en kan ons dus weinig bekoren. We stoppen bij een
wegrestaurant voor koffie; we worden er in het Duits aangesproken. Niet voor
niets is deze streek Pommeren eeuwenlang in Duitse handen geweest.
Voorbij Stettin begint een autobaan die ons over de brede rivierbedding van de
Oder voert. Om dit moerassige estuarium is in het laatste oorlogsjaar hevig gevochten,
maar daar is niets meer van te zien. We hebben best veel zloty’s over, meer dan
vijfhonderd. Die willen we bij de grens bij een “kantor” wisselen, maar er zijn
geen echte grensposten te bekennen. We rijden dus maar door richting Berlijn. De
zloty's leveren we bij onze bank in Nederland in.
Fotocollage Gdansk
MEER INFO GDANSK
| Gdansk (467.000 inwoners), gebouwd aan de Motlawa, de westelijke arm van de
Wisla, is de kern van Trójmiasto ("Driestad", 800.000 inw.), het grootste
stedelijk conglomeraat van Noord - Polen, dat zich over 35 km uitstrekt langs de
Bocht van Gdansk. Naast de oude handelspost ligt eerst de badplaats Sopot en
iets verder de ultramoderne haven van Gdynia. Het glorieuze verleden van
de stad is of te lezen aan het weergaloze raffinement van de architectuur. De
historische kern, die tijdens de Tweede Wereldoorlog zwaar werd beschadigd maar
nu gerestaureerd is, bestaat uit drie districten.
Dwars door het centrum loopt
de Koninklijke Weg: de Dluga en de Dlugi Targ. Deze verkeersweg, die vroeger was
bedoeld om de koningen van Polen triomfantelijk in te halen, komt net als een
aantal evenwijdige straatjes uit op een van de monumentale gotische poorten,
overblijfselen van de vroegere stadsmuur. Deze weg, die wordt omgeven door
Vlaamse geveltjes en ranke gotische of barokke torenspitsen, loopt naar de oude
havenbekkens aan de oever van de Motlawa en de eilanden. Stroomafwaarts zijn nog
meer bekkens aangelegd. Met de ingebruikname in 1975 van de ultramoderne
voorhaven Nowy Port en de aanleg van de kunstmatige haven van Gdynia beschikt
Polen over een uitstekende toegang tot de wereldzeeën. |
 |
BRONNEN VAN INKOMSTEN
Goederenoverslag zeevaart. Industrie: chemie, textiel, werktuigen en
voedingsmiddelen. Scheepswerven. Toerisme.
BEZIENSWAARDIGHEDEN
De Koninklijke Weg (Dluga of Lange Straat, Dlugi Targ of Lange Markt), de
poorten en de overblijfselen van de stadsmuren, de kerken Sint Nicolaas, Sint
Catherine, Sint Birgit, de stadhuizen van de kernstad en de oude stad, het huis
van Artus en het Gouden Huis aan de Dlugi Targ, de Oude Haven, de O.L.V.-
kathedraal, het herdenkingsmonument van 1970, de kathedraal van Oliwa, Sopot en
in Gdynia het museumschip Blyskawica, het Oceanografisch Museum en het
Zeeaquarium.
Van Hanze tot Solidarnosc
Van zijn roemrijke verleden heeft Gdansk de vrijheidszin overgehouden en een
aantal monumenten uit verschillende periodes van zijn geschiedenis. In de 9e
eeuw kozen vissers de delta van de Wisla uit als plaats om Gdansk te vestigen,
hoofdstad van de hertogen van Pommeren. Dit hertogdom moest zich onderwerpen aan
de Teutoonse ridderorde totdat deze in 1454 werd verslagen door de koning van
Polen. Vanaf 1361 was de stad onder zijn Duitse naam Danzig lid van de Hanze en
genoot de privileges van stadstaat. Als belangrijkste havenstad aan de Oostzee
trok de stad in de 15e eeuw bouwmeesters uit heel Europa aan. Tot in de 17e eeuw
leidde de stad een bloeiend bestaan om daarna de speelbal van het verscheurde
Europa te worden. Bij de tweede Poolse deling kwam de stad bij Pruisen. Eerst
onder Napoleon en later bij het verdrag van Versailles van 1919 kreeg de stad
voor enige tijd de status van vrijstad terug. Hitlers aanspraak op de "Danziger
Korridor " vormde de aanleiding voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog.
In 1970 leidden de arbeidersonlusten op de scheepswerven tot de oprichting van
Solidarnósc, de eerste vrije vakbond in het Sovjettijdperk.
 |
 |
| Tweemaster en pakhuizen in de haven |
Standbeeld Hervinius en Watermolen |
Fotocollage
Gdansk
  
|
