|
|
KLAIPEDA
Graanschuur van het BalticumNa de grens moeiteloos gepasseerd te zijn, komen we terecht in een golvend landschap dat ons enigszins aan Zuid -Limburg doet denken. Die heuvels begonnen al in het zuiden van Letland. Hier ligt de echte graanschuur van de Baltische landen: zo ver het oog reikt zien we korenvelden, met hier en daar wat maïs- en aardappelenvelden. Af en toe wordt dit beeld onderbroken door enkele weilanden. Meestal staan de koeien hier echter aangelijnd langs de weg. Van grote kuddes zoals in Estland en Letland is hier echt geen sprake. Ook staan er een soort houten, wrakke tafels naast de weg waarop de volle melkbussen moeten worden gezet om door de zuivelfabriek te worden opgehaald. De dorpjes in dit vruchtbare landbouwgebied zien er niet bijzonder welvarend uit, maar van bittere armoede kunnen we toch ook niet spreken. Het is hier wel, op die uitgestrekte graanvelden na, veel kleinschaliger dan in Estland.
|
| Šiauliai is met 134.000 inwoners de 4e stad van Litouwen. In het
gehele district leven ongeveer 369.000 mensen. De eerste mensen in
dit gebied kwamen in de 7e eeuw. In 1236 werd bij Šiauliai de
beroemde "slag van de zon" gestreden. Men ziet dit jaar dan ook als
het jaar waarin de stad is ontstaan. De economie van Šiauliai loopt achter bij die van de rest van het land. De werkloosheid is hoog, in het bijzonder onder de hoog opgeleide mensen. De laatste jaren is er echter weer sprake van een dalende tendens. Sinds 1992 heeft Šiauliai een stedenband met de Nederlandse stad Etten-Leur. |
We treffen het niet. Na aanvankelijk een stukje autobaan te hebben gehad, wordt onze reis echter grimmiger. Voortdurend worden we vanwege wegwerkzaamheden over provisorische zandpaden omgeleid of hobbelen we kilometerslang over opengebroken wegen. Ook moeten we langdurig wachten bij stoplichten voor eenrichtingsverkeer: dan heeft het tegemoetkomend verkeer bij wegversmallingen voorrang. Parkeerplaatsen waar we even kunnen stoppen om de benen te strekken of een sigaretje te roken zijn er niet. We moeten daarvoor speciaal omrijden naar een dorpje.
Ga naar de FOTOPAGINA
KLAIPEDA
Ternauwernood ontsnapt aan botsingAls we vlakbij Palanga (de badplaats van Klaipeda) zijn, kunnen we niet meer verder. We worden door een politieversperring een zandweg opgestuurd. Daar mogen we het zelf uitzoeken, richtingborden zijn in geen velden of wegen te bekennen. We volgen (de stofwolk van) een vrachtauto in de hoop dat die ook op weg naar Palanga is. Als we onder een spoorbruggetje rijden, komt ons in volle vaart een auto tegemoet, recht op ons af. Een botsing lijkt onvermijdelijk, maar de jonge (en dus roekeloze) chauffeur gaat vol op de rem staan. Door de modder raakt hij in een slip en komt dwars in de berm tot stilstand. Even later geremd (of nog harder gereden) en hij had de brug of ons geramd. Natuurlijk heeft Clim ook geremd, maar hij had onder het smalle bruggetje nauwelijks enige snelheid. Opgelucht bereiken we uiteindelijk toch het kuststadje. (Iets eerder waren we voor ons op een kruispunt getuige geweest van een echte botsing met gelukkig alleen maar blikschade. Oorzaak: een niet werkend verkeerslicht.) Toevallig ontdekken we daar de afslag naar Klaipeda (weer eens niet aangegeven) en komen we op een snelweg terecht. Pas ten zuiden van Klaipeda voert die ons naar het centrum. Echt lang hoeven we daar niet te zoeken; je kunt je er oriënteren op de rivier die er uitmondt. |
|
|
Memel-land Memelland, vroegere Duitse naam voor het gebied rond de stad Memel (het huidige Klaipeda). Stad en gebied behoorden eerst aan Koerland en na 1328 tot het gebied van de Duitse Orde. Kort na 1520 kwam het geheel bij Pruisen. Na de Eerste Wereldoorlog werd het in 1919 bij de Vredesverdragen van Versailles aan Duitsland ontnomen en onder geallieerd toezicht geplaatst, in 1923 bezet door Litouwse vrijscharen. Het in 1924 in Parijs tot stand gekomen Memelstatuut bevestigde de nieuwe situatie en maakte het tot zelfbesturend gebied van Litouwen. De ontduitsingspolitiek van de regering veroorzaakte onder de bevolking sterke spanningen. Na de nationaal-socialistische machtsovername in Duitsland in 1933 verergerde de situatie dermate dat op 22 maart 1939 de Litouwse regering onder bedreiging moest besluiten Memelland aan Duitsland terug te geven. Het werd weer gevoegd bij de provincie Oost-Pruisen. Sinds 1945 maakt Memelland deel uit van Litouwen. |
Hotel Navalis, weer klasse
Ons viersterrenhotel Navalis ligt midden in het centrum. Terwijl Jos incheckt, heeft Clim zijn Ford Ka buiten op de stoep geparkeerd. Onder het hotel is een (betaalde) parkeergarage, waar een van de receptionisten onze auto later heenrijdt. Weer eens een prima hotel, ruime kamer, goed verzorgd restaurant, uitgebreid ontbijtbuffet. Men heeft ervoor een oud, bakstenen scheepvaartpand voor moeten herbouwen (vandaar de naam), de voorgevel heeft men gehandhaafd. Het doet ons denken aan de bakstenen hotels die we in San Diego en vooral in Victoria (BC Canada) hadden.
Ga naar de FOTOPAGINA KLAIPEDA
Nadat een kamermeisje ons grote matrimoniale bed tot twee bedden heeft
omgebouwd, douchen we ons en gaan we op pad naar eten. Door al dat oponthoud
onderweg zijn we wat later dan normaal. Vlakbij ons hotel stuiten we op een
bomvol terras voor een restaurant dat lokale specialiteiten biedt. De spijskaart
bevalt ons wel en we weten een plaatsje te bemachtigen. We zijn hier over eten,
bediening, omvang porties, drank en natuurlijk prijs zo tevreden dat we ook de
andere avonden in Klaipeda (en later in Vilnius, want daar zijn ook filialen van
het keten Kaimas) voor ons diner te vinden zijn. Jos heeft er zelfs een keer
varkenspoot, champignonsoep in brood en andere buitenissigheden kunnen
verorberen! En dat alles voor omgerekend € 15 samen…. Er zitten trouwens
voornamelijk moderne jongelui.
We maken een avondwandeling door de straten van het centrum. Aan de oever van de
rivier de Nemunas ligt een vroegere
brouwerij die omgebouwd is tot een toeristisch restaurant. Bij dit ‘Germania
Speicher’ wachten we op het terras vergeefs op onze bestelling van koffie, zodat
we gewoon vertrekken. De koffie gebruiken we dan maar op het binnenterras van
ons eigen hotel. Ook in deze stad vallen ons de
casino’s op. (Zie hiervoor ons
commentaar in het verslag over Estland.)
Als we de volgende morgen na het copieuze ontbijt koffie meenemen naar het
terras zijn we daar niet welkom. Clim is hier laaiend over. We bekijken vandaag
de stad. Die is tamelijk internationaal georiënteerd, voornamelijk doordat het
een ferryhaven is waardoor ze veel toeristen ontvangt. In een folder worden we
voor de criminele activiteiten van het lokale gespuis gewaarschuwd. Nou, ze zijn
in ieder geval eerlijk hierover, ze draaien er niet omheen! We lopen door het
oude kwartier, dat ondanks zijn smalle straatjes niet zo bijzonder is, evenmin
als de fruit– en groentemarkt vlakbij. We steken een drukke weg over om een
monumentaal havengebouw te bekijken. Verder is er niet veel te zien, dus
besluiten we het veerbootje te pakken naar het
schiereiland aan de andere kant
van de Neringse Haf.
Ga naar de FOTOPAGINA
KLAIPEDA
Het is echt druk op het bootje, veel mensen hebben badspullen bij zich, ze gaan
blijkbaar naar het strand. Naast ons staat een gezelschap Nederlanders, voor het
eerst dat we in deze contreien zo veel landgenoten tegelijk ontmoeten. We leggen
geen contact met hen. De overtocht duurt 5 minuten. We hebben zo een goed
uitzicht op de kranen van de haven van de stad. De meeste staan stil, er is
blijkbaar weinig laad– en loswerk. Op het schiereiland heerst een echte
vakantiesfeer. Je kunt er in een paardenkoets of een straattreintje stappen, er
staan eettentjes en er is zelfs een souvenirstalletje. Het is erg zonnig
vandaag, dus we lopen op ons gemak naar de noordkaap van het schiereiland.
Onderweg bezichtigen we nog een museumpje en wat
vissersboten die aan wal zijn
getrokken. Hier en daar ligt een kapitale villa tussen de naaldbomen waarmee de
duinen hier begroeid zijn. We komen aan bij het Dolfinarium en het Maritiem
Museum, maar daarvoor vinden we het weer te mooi. We lopen tot het uiterste
eind, waar nog gedeeltes van de
kazematten uit de Tweede Wereldoorlog liggen. Terug gaan we over het strand
aan de westzijde van het schiereiland, gelukkig is het zand hier tamelijk hard.
We steken de duinenrij over, drinken vieze koffie bij een stalletje en keren na
een fikse wandeling weer terug met het veerbootje.
Het is dan even na tweeën in de middag, dus we hebben nog ruimschoots de tijd om
het westen van de stad te bekijken. Een beeldenpark (veel te modernistische
kunstwerken), enkele kerken, een fors monument met een
reuzenzwaard voor de Russische
bevrijders uit 1945. De rest van de dag verloopt in ons traditionele ritme:
biertje en/of koffie op terras van hotel, Clim gaat douchen, ergens buiten het
hotel eten, koffie op een terras, korte avondwandeling, terug naar de kamer,
televisie kijken en/of boek lezen. Op de tv ontdekken we de zender N 24, een
soort Duitstalige Discovery Channel die alleen maar interessante documentaires
uitzendt. Nooit eerder van de zender gehoord.
 |
 |
Beetje rondlummelen
We nemen een soort rustdag. We maken wel een wandeling langs de haven, maar doen
alles zeer op ons gemak. Vaak zoeken we dan ook bankjes in de schaduw op. We
belanden in een modern winkelcentrum, waar Jos wat langer blijft om te
internetten en boekjes over Litouwen te kopen. Clim zoekt vergeefs de winkels af
naar een nieuwe witte zomerpet, de zijne is vies en kapot. Ook houdt hij zich
bezig met het tellen en ordenen van de muntjes die hij inmiddels van de bezochte
landen heeft verzameld. We gunnen ons daarna de tijd om zelfs een middagdutje te
doen. In de late namiddag gaan we weer op pad. We maken foto’s van een
zeilschip (nu restaurant),
herenhuizen, een oud postkantoor en een
stadhuis. Terwijl we langdurig op een terras biertjes drinken, begluren we
het voorbijtrippelend vrouwvolk, dat er in onze ogen heel spectaculair uitziet.
Af en toe moeten we een bedelaar (meestal zwervende vino’s) wegjagen. Gelukkig
zijn die niet al te hardnekkig. ‘s Avonds bekijken we op tv de teleurstellende
voetbalontmoeting PSV Eindhoven — Borussia Mönchen Gladbach, een duel dat
eindigt in 0-0.
Ga naar de FOTOPAGINA
KLAIPEDA
MEER INFO KLAIPEDA
Klaipėda (tot 1945 vooral bekend onder de Duitse naam Memel) is met 203.269
inwoners de derde stad van Litouwen. Vanwege de ijsvrije haven is Klaipėda de
belangrijkste havenstad van het land. De stad ligt aan de Oostzee bij de plaats
waar het Koerse Haf, dat het water van de Nemunas afvoert, zijn enige doorgang
naar zee heeft. Klaipėda is de voornaamste plaats in het historische gebied
Samogitië.
Historie
Klaipėda vierde in 2002 zijn 750-jarig bestaan. De Orde van de Zwaardbroeders
(De Lijflandse tak van de Duitse Orde) bouwde hier in 1252 de Memelburg. Memel,
de bijbehorende stad, trad al in 1254 toe tot de Hanze en kreeg in 1257 Lübecks
stadsrecht.
In 1328 werden de Memelburg en de stad Memel onderdeel van de Ordestaat, waarna
de stad een eeuw een twistappel bleef tussen de Orde en de Litouwers. De Vrede
van Meln van 1422 wees de stad definitief aan de Orde toe, de voorloper van
Pruisen, waartoe ze tot 1919 zou blijven behoren.
In 1525 werd de stad luthers. In latere eeuwen kreeg Memel nog met Zweedse en
Russische belagers te maken.
Als gevolg van het Verdrag van Versailles moest Duitsland, waartoe Pruissen
inmiddels behoorde, de stad opgeven en werd vanaf 1920 het zogenoemde Memelland
(Memel en een strook op de rechteroever van de gelijknamige rivier) onder
toezicht van de Volkenbond geplaatst: die stuurde er Franse troepen heen. In
1923 gaven die de stad op, toen het inmiddels onafhankelijke Litouwen Memelland
gewapenderhand opeiste. In 1925 kreeg de stad haar huidige naam Klaipėda. Het
gebied behield een autonome status.
In de Memelland woonden er 136.366 inwoners in 1925, waaronder 59.337 Duitsers,
38.404 "Memeller" en 37.625 Litouwers. Op 19 oktober 1925 veroverden de Duitse
autonomistische partijen 24 op 29 zetels in het Landtag, een resultaat dat werd
herhaald op alle navolgende verkiezingen, zelfs onder de Litouwse dictatuur
vanaf 1926. Onder deze autonomistische partijen waren er ook, na de verkiezingen
van 1932 bv., communisten (3 zetels) en sociaaldemocraten (2 zetels). Op 11
december 1938, de pro-nazi eenheidslijst kreeg 87,2% van de stemmen, een
situatie vergelijkbaar met deze in de Sudetenland, de Vrije Stad Danzig of de
Belgische Oostkantons, grensgebieden buiten Duitsland met een Duitse meerderheid
waar nazi-geïnspireerde Frontpartijen (Sudetendeutsche Heimatfront, Heimattreue
Front) de traditionele democratische autonomistische partijen verdrongen.
In 1939, werd Klaipėda, dat toen nog steeds vooral door Duitsers bewoond werd,
wederom Duits: Litouwen droeg de stad 'vrijwillig' (na een ultimatum van
Berlijn) over aan nazi-Duitsland en hoopte daarbij op steun bij de claim op
Vilnius, dat van Polen was. Toen vluchtten naar Litouwen 21.000 Litouwers,
waaronder 9.000 Joden.
In de nadagen van de Tweede Wereldoorlog leed de stad zware schade. De
burgerbevolking vluchtte en de Sovjet-Unie nam de puinhopen in. Na 1945 bleven er
bijna geen Duitsers in dit gebied. Van 1945 tot 1990 maakte Klaipėda deel uit
van de Litouwse Sovjetrepubliek.
|
|
