|

MEER INFO
ZAGREB I / MEER INFO ZAGREB II /
WEEKENDJE WEG NAAR ZAGREB
Inleiding
In 1981 doorkruisten we per auto een groot gedeelte van de
Balkan. Op de terugweg deden we ook even Zagreb aan.
Uit ons verslag 1981
Dag 13
Zondag 16 augustus
Vertrek: 05.30 uur / Aankomst : 15.00 uur
Route: Kuzmin - Zagreb - Ljubljana
Kilometers: 450
INLEIDING We kwamen uit Roemenië en reden via Belgrado en Zagreb naar
Ljubljana.
Om kwart over zessen waren we even achter Belgrado weer op de beruchte 'autoput' beland.
We moesten direct gaan tanken. Het stikte er van de overbelaste Turkse
gastarbeidersauto’s. Het landschap was erg saai. Het Servische land gaat hier
langzamerhand over in de vlakte van Pannonië, die zich tot de Hongaarse poesta
in het noorden uitstrekt. Er waren nauwelijks zijwegen van betekenis. Rond de
klok van enen hadden we Zagreb bereikt, een stad van 700.000 inwoners (in 1981)
en hoofdstad van de federale republiek Kroatië. Aan een tankstation kochten we
een plattegrond van de stad, ten einde een tankstation met LPG te kunnen vinden. Ook nu sloegen we
na vele omzwervingen vanwege het eenrichtingverkeer de plank mis. Het
betreffende adres was gesloten, het was immers zondag. In het chique hotel
Esplanade wisselden we travelers cheques. Het was gloeiend heet. Bij het
uitrijden van de stad hadden we nog wat problemen met een jong broekie van de
politie die halfslachtige pogingen deed het verkeer te regelen. Jos werd zijn
vage aanwijzingen beu en trok onverwacht giftig op, hij miste de verbouwereerde
agent op een meter na. Dat moet hij eigenlijk niet al te vaak flikken, zeker
niet in dit soort landen...
In 1974 waren we op doorreis vanuit Servië ook al een dagje in Zagreb
beland. Ik was toen met een andere reisgenoot. Hier volgt een kort verslag:
ZAGREB
Bij een tankstation bleek de leiding naar onze benzinetank een gat opgelopen te
hebben. Dit werd ontdekt door twee wulpse pomppoesjes, die we dan ook bedeelden
met een forse fooi. We hadden liever een afspraakje met hun gemaakt, maar dat
zat er niet in. Ze spraken enkel Serbo-Kroatisch en wij niet: dat wordt moeilijk
communiceren dan… Met enige voorzichtigheid kan dit lek geen kwaad. Veel moeite
hadden we om een camping te vinden. We deden rond zeven uur uitgebreid inkopen
in de binnenstad. Cléo ging eerder pitten. Jos ging nog even de stad in om een
pintje te vatten. In een kroeg amuseerde zich iedereen, kasteleinsvrouw incluis,
met twee zatlappen die elkaar aftuigden. Naar bed om 23.00 uur.
Afgelegde afstand : 425 km
XXIX Zondag 22 juli
ZAGREB
Om 7 uur opstaan. Ontbijtenvoor de tent. Een ijskoude douche pakken. Om 10 uur
over een spiksplinternieuwe weg vertrokken naar Maribor, van waaruit we de
Karawanken naar Oostenrijk oversteken..
MEER INFO ZAGREB I
ZAGREB
Koninklijk en kerkelijk
Aan het eind van de 19e eeuw was Zagreb een zelfverzekerde stad met een
bloeiende industrie
Zagreb is gebouwd op twee
heuvels die de vlakke landstrook aan de linkeroever van de Sava - rivier
beheersen. De bevolking concentreerde zich rond de middeleeuwse centra van Gradec (de koninklijke stad) en Kaptol (de kerkelijke stad), naar gelang de
politieke ontwikkelingen van die tijd. In 1880 werd Zagreb geteisterd door een
zware aardbeving en sindsdien onderscheidt men een benedenstad (Donji Grad) met
straten in een dambordpatroon in Duitse stedenbouwstijl en een bovenstad (Gorjni
Grad) met nauwe straatjes die naar het kasteel en de kathedraal leiden. Het
Plein van de Republiek, omzoomd door kantoortorens van glas en aluminium,
geanimeerde cafés en modieuze boetieks, staat 's avonds in het teken van de
"corso" of avondwandeling, wanneer de stedelingen gezelligheid en sociale
contacten zoeken. Langs de 4 km lange Dlica, de langste boulevard van Zagreb,
wisselen winkels, banken en universiteitsgebouwen elkaar af. In het oude
kerkelijke centrum vindt men barokke paleisjes en voormalige
jezuïetenkloosters. Modern Zagreb breidt zich uit naar de Sava, met vele
woonkazernes, terwijl de voornamere woonwijken meer in het zuidoosten liggen.
CIJFERS
Bevolking: 1,1 miljoen
inwoners / Hoogte: 150 m
WETENSWAARDIGHEDEN
Hoofdstad
van Kroatië . Taal: Kroatisch
Munteenheid: kuna /
Godsdienst: katholicisme
Rivier: Sava
Achter de heuvel
Zagreb lag niet op de invalswegen uit het oosten. Daardoor ontkwam de stad aan
de Ottomaanse verovering,
maar niet aan de overheersing door Hongarije.
In de decennia voor onze
jaartelling was Zagreb een Romeinse versterking in de provincie Pannonia;
daarna werd het een Kroatische stad. De naam Zagreb dateert uit de Hongaarse
periode (1093) toen Ladislas I er een bisdom stichtte. Bela IV, koning van
Hongarije en Kroatië, verschanste zich achter de machtige vestingwerken van de
stad en zo ontkwam Zagreb aan de bezetting door de Turken. Zagreb werd de
smeltkroes van Kroatische nationalistische stromingen en in 1242 kreeg het de
status van vrijstad. Twee eeuwen lang was Zagreb tevens het toneel van twisten
tussen het koninklijk en het kerkelijk gezag. Tot het midden van de 19e eeuw
bleef het de hoofdstad van de Hongaarse provincie Kroatië - Slavonië. Daarna
werd het de hoofdstad van onafhankelijk Kroatië tot 1941. Na de Tweede
Wereldoorlog werd Kroatië bij Joegoslavië gevoegd met Zagreb als hoofdstad van
de deelstaat Kroatië, tot aan het uiteenvallen van de Joegoslavische Federatie
in 1991. De daarop volgende burgeroorlog in ex-Joegoslavië drukt nog steeds
zijn stempel op de stad.
BEZIENSWAARDIGHEDEN
Kathedraal en Kaptol - wijk, de kerken St. Marcus en St. Catherina, galerie
Strossmayer, Mimara Museum, Archeologisch Museum.
Link: http://www.zagreb.hr
ZAGREB
Zagreb leer je op de prettigste manier kennen wanneer je
vanaf het centraal station aan de zuidkant van het centrum naar het noorden
loopt. Via het uitgestrekte Tomislavov Trg beweeg je richting Trg bana
Jelacica, het centrale plein van de Kroatische hoofdstad. Vanaf daar zul je
ontdekken dat Zagreb qua bekendheid nog niet kan wedijveren met steden als
Praag en bijvoorbeeld Brussel. Wat betreft schoonheid hoeft de metropool er
zeker niet voor onder te doen. Oh ja, trg betekent natuurlijk plein...
Prettige verrassing
Zagreb is, al lopende door de stad, een meer dan prettige verrassing. Al was
het maar omdat je er zo weinig vanaf wist vóór het bezoek aan Kroatië's
veruit grootste stad. Het is het cultureel, economisch en politiek hart van
het land, ook al ligt het op een steenworp afstand van de Sloveense grens.
Zagreb is, omdat het de belangrijkste stad is, rijkelijk voorzien van
imposante gebouwen. Het Mimara gebouw is misschien wel het beste voorbeeld.
Probeer dit belangrijkste Kroatische kunstmuseum maar eens te fotograferen!
Dat lukt nauwelijks. Het enige dat eigenlijk niet echt voldoet aan de
verwachtingen van een hoofdstad, is de grootte van de botanische tuin. Deze
westelijk van het station gelegen Botanicki vrt is, om het een beetje
badinerend te zeggen, een 'klein tuintje'.
Hoog en laag
Van oudsher is Zagreb opgedeeld in twee delen. Een hoog en een laag deel.
Het lage deel kenmerkt zich door rechte straten. Een stratenplan dat lijkt
op dat van Manhattan, dat iedereen zich wel voor de geest kan halen. Alles
boven de lijn Ilica - Jelacica trg - Vlaska doet meer denken aan het echte
centrum van een oudere Europese stad. De historie van Zagreb begint hier ook
eigenlijk. Sinds de achtste, negende eeuw zijn Slavische volkeren hier
actief met het bouwen van nederzettingen en natuurlijk kerken.
Gradec en Kapitol
Twee administratieve stadsdelen, Gradec en Kapitol hadden een soort
haat-liefde verhouding met elkaar. De op kleine heuvels gelegen delen liggen
dicht bij elkaar. Gradec behoorde tot de vroegere koning. Kapitol werd
bestuurd door een bisschop. Dit deel van de stad kenmerkt zich door kromme
smallere en bredere straten die elkaar afwisselen. Tikkeltje heuvelachtig,
hier en daar een kerkje. En vooral heel veel horecagelegenheden. Vooral in
de avonduren is het er levendig en gezellig. In de zomermaanden zijn de
straten bevolkt met meestal de lokale bevolking, want toeristen hebben de
stad nog maar mondjesmaat ontdekt.
Sava
Zuidelijk van het station ligt de rivier de Sava., Deze uit Slovenië
afkomstige rivier ontspringt in het Triglav Nationaal Park in het
noordwesten van Slovenië. Na het centrum van Zagreb te hebben gescheiden van
het zuidelijke nieuwere deel van de stad loopt hij richting het zuidoosten,
waarna hij de grens met Servië vormt en in oostelijke richting wegvloeit. De
Sava zul je overigens alleen tegenkomen als je vanuit Slovenië naar Zagreb
reist. Het zuidelijk deel van de stad is voor reizigers nauwelijks het
bekijken waard. Net als het gebied rond het spoor, komend wederom vanuit
Slovenië. Het gebied dat treinreizigers zullen zien voor aankomst in het
centraal station van de hoofdstad is het enige deel van deel van de stad dat
enigszins verpauperd aandoet.
Winkelen
Voor winkelen is Zagreb trouwens, even afgezien van de prijzen voor
schoeisel en kleding, bijna een walhalla. Weinig warenhuizen zijn er te
vinden, maar vooral kleine boetiekjes, enorm veel schoenenzaken en een
winkelstraat die voor geen enkele in Europa hoeft onder te doen, de van west
naar oost lopende Ilica. Enkele kilometers lang winkel na winkel. Handige
tip tot slot: Neem lekker lopende schoenen mee voor het winkelen en kies in
de zomermaanden vooral winkels uit met airco, want het kan in het
winkelgebied van de stad behoorlijk warm worden en blijven!
Door JULIA BROOS (in: Algemeen Dagblad,
Reis - bijlage)
De zaterdag is heilig voor de inwoners
van de Kroatische hoofdstad. Dan gaan ze zich te buiten aan roddelen op het
terras met vrienden en poepsjiek paraderen door de winkelstraten.
WAAROM NU?
De gematigde temperaturen in het najaar en voorjaar lenen zich uitstekend
voor een bezoek aan deze stad. Ideaal om lekker buiten te zitten en naar
mensen te kijken. Een favoriete bezigheid van de inwoners van Zagreb,
getuige de hoge terrasdichtheid in het centrum. Zij laten zich ook in de
andere seizoenen niet van de terrasstoeltjes afslaan, maar gezien de koude
winters en oncomfortabel hete zomers is dat voor de reiziger geen aanrader.
DE REIS
Croatia Airlines vliegt dagelijks vanaf Schiphol direct naar Zagreb. Een
retourticket kost rond de 250 euro. Die prijs betaal je ongeveer ook voor
een vlucht met Czech Airlines of Malev Airlines, maar dan moet je wel
overstappen. De luchthaven is opvallend klein voor een stad van een miljoen
inwoners, maar daardoor wel overzichtelijk. Het centrum is zo’n twintig
kilometer verwijderd van de luchthaven en per pendelbus binnen een half uur
te bereiken. De bus vertrekt elk half uur en een rit kost zo’n vijf euro.
ORIËNTATIE
Zagreb ligt in het noorden van Kroatië aan de voet van het gebergte
Medvednica (hoogste punt 1035 meter) en langs de rivier Sava. De ligging zou
wel eens verantwoordelijk kunnen zijn voor de naam van de stad. Eén van de
theorieën is namelijk dat de naam Zagreb afstamt van de woorden ‘za breg’,
dat ‘plaats achter de heuvel’ betekent.
Dat de hoofdstad ongeveer een kwart van de Kroatische bevolking herbergt, is
niet af te zien aan het centrum. Dat is relatief klein en alles is op
loopafstand. Veel inwoners wonen in het gebied dat Nieuw Zagreb heet en is
afgescheiden van het centrum door de rivier. In deze buitenwijk vol grijze
flats uit de communistische tijd hebben toeristen niet veel te zoeken.
BOVEN- EN BENEDENSTAD
Daarentegen heeft het centrum, dat dankzij haar barokke gebouwen veel weg
heeft van Wenen, de toerist veel te bieden. Het centrum is grofweg in twee
delen te splitsen.
De in de heuvels gelegen Bovenstad, die bestaat uit de wijken Kaptol en
Gradec, is het politieke en godsdienstige centrum van Kroatië. Hier bevinden
zich onder meer het presidentieel paleis, het Kroatische parlement
en één de van de oudste gebouwen van het land: de Heilige Marcuskerk uit de
13de eeuw. Bijzonder is het dak dat door zijn veelkleurige dakpannen lijkt
geconstrueerd uit Lego. De 77 meter hoge Heilige Maagd Maria kathedraal van zandsteen, is met haar weelderige versieringen ook een
bezoekje waard.
Het tweede stadsdeel, de Benedenstad, ligt een stuk lager en is pas in de
19de eeuw ontstaan. Dit vlakke deel van de stad heeft een moderne
uitstraling met veel terrassen, winkelstraten en netjes aangeharkte parken.
Het hoogteverschil van 36 meter tussen de Beneden- en Bovenstad wordt
overbrugd door steile straatjes. Voor de luiere bezoeker is er een kabelbaan, waarvan je een prachtig uitzicht over de Benedenstad hebt.
DE 'HEILIGE ZATERDAG'
De Benedenstad is het drukst en vooral op zaterdag bruist het er. Die dag is
‘heilig’ voor de inwoners van Zagreb. Na een week hard werken, kunnen ze
zich eindelijk te buiten gaan aan roddelen op het terras met vrienden en
paraderen door de winkelstraten in hun net aangeschafte outfit. Uiteraard
worden zij op hun beurt gekeurd door anderen. De houding die vooral de jonge
mensen zich dan ook hebben aangemeten is er één van ‘kijk mij nou’, met de
neus in de lucht.
Een van de beste plekken om mensen te bekijken is het meest centrale punt in
Zagreb: het Ban Josipa Jelacicaplein. De populairste winkelstraat van de
stad, Ilica, komt er op uit. Deze maar liefst vijf kilometer lange
straat is het walhalla voor shoppers. Vrijwel alle grote buitenlandse merken
zijn hier te vinden, maar ook locale modeontwerpers zijn er
vertegenwoordigd.
In de zijstraat Frankopanska zijn de exclusiefste kledingboetieks van de
stad te vinden, onder meer met ontwerpen van Gaultier en Moschino. Wie even
wil uitpuffen van het winkelen doet er goed aan neer te strijken op het
mooie Petra Preradovicaplein. Het is omgeven door bloemenstalletjes en
het stikt er van de leuke cafeetjes.
STEILE STRAATJES
Het plein ligt op een steenworp afstand van de kabelbaan die je naar de
Bovenstad kan brengen. Leuker is om daar naartoe te wandelen via de grootste
markt van de stad, Dolac (10), waar groenten, fruit, vlees en
zuivelproducten worden verkocht. Vanaf hier lopen gezellige steile straatjes
naar de Bovenstad. Souvenirwinkeltjes en galerietjes met locale kunst vind
je in de straten Radiceva en Tkalciceva. De terrassen in deze
straten zijn ideale uitvalsbases om mensen te kijken. Na het sluiten van de
winkels rond twee uur op zaterdag lopen ze snel vol.
Rasechte shoppers gaan door in de winkelcentra iets buiten het centrum, die
tot laat open zijn. Een van de grootste is Branimir centar dat is
gehuisvest in een voormalige snoepfabriek. Luxer is winkelcentrum Kaptol centar met exclusieve boetieks.
DE KROATISCHE STROPDAS
Zijn de Kroaten tegenwoordig hip, vroeger waren ze ook al visionairs op het
gebied van mode. De stropdas die tegenwoordig door miljoenen mensen gedragen
wordt, vindt zijn oorsprong in Kroatië. Kroatische soldaten, die dienden in
het leger van Lodewijk de 13de, droegen dassen van linnen, die leken op
vlinderstrikken. De modebewuste Franse koning was erg onder de indruk van
dit nieuwe fenomeen en al snel werd het een rage in Parijs en de rest van
Europa. De Franse benaming voor de stropdas, cravate, stamt niet voor niets
af van de naam Kroaat.
Wie een echte Kroatische stropdas wil hebben, moet beslist naar Croata, dat
twee vestigingen heeft in Zagreb: aan Ilica en Kaptol. Alle stropdassen
worden met de hand gemaakt en het bedrijf verzekert dat de zijde van
topkwaliteit is.
DINEREN IN ZAGREB
Bij het goede Kroatische leven hoort lekker eten en het liefst veel. Het is
een raadsel hoe Kroaten zo slank blijven bij die overvolle borden met
gevulde deegkussentjes en andere dikmakers. Specialiteiten uit de Zagrebse
regio zijn de štrukli: met room en kaas gevuld bladerdeeg; en de Zagrebsteak
gevuld met ham en kaas, geserveerd met een groentesaus met verse kruiden.
Het restaurant Baltazar is gespecialiseerd in traditionele binnenlandse
gerechten (hoofdgerecht rond de 20 euro). Vinodol biedt naast locale
gerechten ruim veertig soorten Kroatische wijnen (fles rond de 20 euro). Een
aanrader is het traditioneel ingerichte restaurant Pod Grickim Topom,
waar je een prachtig uitzicht hebt over de stad.
NACHTLEVEN
Na een uitgebreid diner nemen de inwoners van Zagreb graag een bier (pivo)
of wijn (vino) in een van de honderden bars in de stad. Jonge mensen, en dat
zijn er veel in deze universiteitsstad, gaan net als in Nederland uit tot in
de vroege uurtjes. ‘Gewoon’ uitgaan in spijkerbroek kennen ze hier niet.
Vooral de vrouwen halen alles uit de kast om elkaar de loef af te steken.
Een echte belevenis is de Hamhambar, waar zowel de mannen als de
vrouwen regelrecht uit een modeshow lijken te zijn gelopen. De nouveau riche
vermaakt zich het liefst in de People’s loungebar. Zonder glimmende
Rolex of parelketting kom je er waarschijnlijk niet binnen, maar probeer het
toch. Het interieur, een combinatie van hip en chique, is zelfs in Amsterdam
ongewoon.
Bescheidener publiek is te vinden bij The Jazz Club, waar geregeld
goede jazzmuzikanten optreden. In de intieme hoekjes, enkel verlicht met
kaarsen, is het goed toeven met een geliefde. Het populairste uitgaansgebied
bevindt zich rond de recreatieplas Jarun met cocktailbars en clubs die tot
laat open zijn. Binnen dertig minuten te bereiken met tram 17, die vertrekt
vanaf het centraal station.
OVERNACHTINGEN
Na een avondje flink stappen is uitslapen in een goed bed noodzakelijk. Op
de website
zagreb-touristinfo.hr zijn hotels in alle prijsklassen te vinden.
Volgens reisgids Lonely Planet heeft het centraal gelegen Hotel Ilica
de beste prijskwaliteitverhouding (70 euro voor een 2-persoonskamer).
Goedkoper en ook prima kamers zijn te krijgen in de wijdverspreide
guesthouses. Zo biedt Centar sobere, doch schone kamers midden in het
centrum voor 20 euro per persoon.
Wie het verblijf in Zagreb helemaal in stijl wil doen én het geld ervoor
over heeft, moet beslist een kamer (vanaf 210 euro) boeken in het
glamoureuze vijfsterrenhotel Regent Esplanade. Dit statige gebouw in
art nouveau stijl uit 1925 functioneerde lange tijd als plek waar de elite
reizigers van de statige Oriënt Express in de watten werden gelegd.
Tegenwoordig is het nog steeds de mooiste plek in Zagreb om je na een dag
lang flaneren te ruste te leggen.


|