Castel Nuovo (Napels) Burcht uit de 8e eeuw met een imposante 15e-eeuwse triomfboog Het nieuwe kasteel, zo genoemd om het te onderscheiden van het oude, het Castel dell' Ovo (Eierkasteel), werd gebouwd in opdracht van Karel I van Anjou, die in 1266 koning van Sicilië werd. Voor 1266 was Palermo de hoofdstad van het koninkrijk, maar Karel I verplaatste zijn machtscentrum naar Napels en liet daar in 1279 een machtige burcht bouwen, niet ver van de zee. Deze was in 1282 voltooid, maar vanwege de Siciliaanse Vespers in dat jaar - een bloedige gebeurtenis in Palermo die de aanzet vormde voor een wijdverspreide opstand tegen Karel I - kon de koninklijke familie het paleis pas betrekken na de dood van Karel in 1285. Tijdens de briljante regering van koning Robert in de 14e eeuw werden de dichters Petrarca en Boccaccio uitgenodigd aan het hof en voorzag Giotto de muren van (nu verdwenen) fresco’s. De burcht werd onder Robert, die een groot kunstliefhebber was, uitgebreid en verfraaid. De prachtig gebeeldhouwde boog om de westelijke ingang memoreert de triomftocht van koning Alfonso V van Aragon in Napels in 1443. De bas-reliëfs worden toegeschreven aan Francesco Laurana, een van de belangrijkste beeldhouwers van de 15e eeuw. Met geheel andere intenties nodigde Alfonso's zoon Ferrante in 1485 een groep edelen die tegen hem samenzwoeren uit, voor een feest in de achthoekige Sala dei Baroni. Volgens sommige verhalen gingen de deuren op slot en werden de edelen gearresteerd en terechtgesteld, maar in een gruwelijker versie lies Ferrante hen overgieten met kokende olie. Tot 2006 kwam de gemeenteraad van Napels hier bijeen. In 1494 werd het koninkrijk geannexeerd door Spanje en veranderde de burcht van een paleis in een militair fort. Tegenwoordig vindt u in de burcht belangrijke kunstwerken, beeldhouwwerk en fresco’s, plus het Museo Civico, met vooral plaatselijke kunstwerken uit de 15e tot de 20e eeuw.

Sfeervol kerst vieren in Napels

VESUVIUS Een historisch fenomeen De Vesuvius, hoewel nauwelijks rokend Binds 1944, wordt nog steeds actief geacht en in de gaten gehouden. Op ongeveer 30 km van de stad ligt de Vesuvius aan de Baai van Napels en beheerst de dichtbevolkte vlakte van Campania. Het is een stratovulkaan, opgebouwd uit successieve lagers, die in de loop der geschiedenis zijn uitgestoten. De vulkaan bestaat uit twee overelkaar geplaatste kegels. De oudste en buitenste kegel, de Somma (1132 m), vormt een grote halve cirkel, met een doorsnee van 4 km, die aan de zuidkant onregelmatiger is dan in het noorden. De Somma is het overblijfsel van een oude vulkaan, die tot 2500 m oprees. Aan de binnenkant van de Somma bevindt zich de eigenlijke Vesuvius, een meer recente lavakegel, met een hoogte van 1277 m. De twee componenten van de vulkaan zijn gescheiden door een vallei, de Atrio del Cavallo in het noorden en de Valle dell'Inferno in het oosten. Verschillende uitbarstingen, afgewisseld door rustperioden, hebben de Vesuvius zijn tegenwoordig aanzien gegeven. De Somma ontstond in het begin van het Quartair. Erupties worden ingeleid door lange perioden van aardbevingen; de grote uitbarsting van 1631 werd voorafgegaan door aardschokken, die al in 1564 begonnen. Dit was het begin van een nog steeds voortdurende actieve cyclus. Tussen 1906 en 1944 trad de Vesuvius opnieuw in werking, te beginnen met de eruptie van 1906, die de hoogte van de Somma drastisch verminderde. In het oorlogsjaar 1944 vonden nog hevige explosies plaats en sindsdien sluimert deze roemruchte vulkaan. WETENSWAARDIGH EDEN Hoogte: 1277 m  /  Ligging: Campania, Italië  /  Dichtstbijzijnde stad: Napels (1,055 miljoen inw.) Belangrijkste uitbarstingen: 79, 1631, 1794, 1906, 1944   Een lichte sluimer Ondanks het gevaar van een nieuwe catastrofe heeft de bevolking zich weer gevestigd in de vruchtbare omgeving van de Vesuvius en de hellingen worden als vanouds gecultiveerd. BRONNEN VAN INKOMSTEN Toerisme: landschap en archeologische opgravingen; landbouw: wijn (La Critua Christi), fruitbomen; havenverkeer; scheepswerven (Napels). De meest roemruchte uitbarsting vond plaats in het jaar 79, toen de steden Pompeï, Herculaneum en Stabiae werden bedolven door een dikke aslaag, die zich uitstrekte over een gebied 300 km2. Dit drama liet een schat aan archeologische gegevens achter. Daarna volgden in de loop der eeuwen nog talrijke andere erupties. In de lange rustperioden herstelden zich de flora en fauna en zelfs de krater werd opnieuw bebost. De lavastroom van de grote uitbarsting van 1631 verwoestte opnieuw de velden en talrijke dorpen tot aan de zeeoever. De laatste vijftig jaar lijkt de vulkaan opnieuw tot rust gekomen en de plaatselijke bevolking schijnt te vergeten dat de sluimer van de Vesuvius altijd onberekenbaar is. Aan de voet van de vulkaan liggen niet minder dan veertig dorpen. De lavastroom van 1944 is nog steeds zichtbaar in de vorm van een zwarte en onvruchtbare strook land. In de onmiddellijke omgeving daarvan is de plantengroei nog mager. Op de weg naar de Vesuvius zijn de hellingen bedekt met wijngaarden, die de Lacrima Christi produceren, een in Italië zeer gewilde, geparfumeerde wijn. BEZIENSWAARDIGHEDEN De weg naar de Vesuvius; de krater (30 min. te voet) en het uitzicht op de omgeving; het eiland Capri; de tombes en de archeologische sites van Herculaneum en Pompeï; Sorrento.

Pompeji (bij Napels) Prachtig bewaard gebleven Greco-Romeinse stad die 1700 jaar onder een deken van as lag Rond het middaguur van 24 augustus in het jaar 79 n.Chr. liet een enorme uitbarsting van de Vesuvius een regen van vulkanisch puin neerdalen op Pompeji, gevolgd door gloeiend hete gaswolken. Gebouwen stortten in, de bevolking raakte bedolven en de stad werd begraven onder een deken van as en puimsteen. Eeuwenlang sliep Pompeji onder zijn lijkkleed van as, waaronder de resten volmaakt bewaard bleven. Toen de stad in de 18e eeuw werd opgegraven, was de wereld verbijsterd. Hier lag een mondaine Greco-Romeinse stad met 20.000 inwoners, bevroren in de tijd. Er waren openbare gebouwen, zoals een forum en een amfitheater, maar ook luxueuze villa's en allerlei andere huizen, die soms dateerden uit de 4e eeuw v.Chr. Daarbinnen lagen de geconserveerde lichamen van mensen die dachten te schuilen voor de uitbarsting. Anderen waren overvallen terwijl ze op de vlucht waren. Er waren bakkerijen met de broden nog in de oven. De gebouwen en hun interieurs lieten het dagelijks leven zien in de oudheid en wakkerden een 18e-eeuwse interesse aan voor het klassieke verleden. De eerste opgravingen brachten vaak schade aan en waren nog willekeurig. In de 19e eeuw werden grondiger methoden ingezet en in de 20e eeuw deed men het nog beter. Elke opgraving bracht nieuwe vondsten en er valt nog altijd meer te ontdekken. In 1997 kwamen Pompeji, Herculaneum en Torre Anunziata op de Werelderfgoedlijst van Unesco. "Wat we zagen [..] was een veranderde wereld, als door sneeuw begraven onder as." Plinius de Jongere, over zijn ontsnapping uit Pompeji

 

Krater Vesuvius   Kaart Vesuvius - berg

Jos dunkt	Jos in Pisa	Jos in Pompeii

 

NAPELS

Sfeervol kerst vieren in Napels

Door AART HEERING (Uit: Algemeen Dagblad)

Napolitanen zijn dol op hun moeders, pizza en kerst. Het huisvuil is uit de straten verdwenen, de kerststalletjes zijn verschenen.

WAAROM NU?
In de donkere dagen voor Kerstmis is het centrum gezellig druk met burgers en toeristen die voor helder verlichte winkelruiten naarstig zoeken naar passende geschenken. Uniek is het schouwspel rond de Via di San Gregorio Armeno, waar de kerststallen van heel Italië worden vervaardigd.

HOE ERHEEN?
Transavia vliegt dagelijks van Schiphol naar de Napolitaanse luchthaven Capodichino. Retour inclusief vanaf 200 euro. Vanaf daar gaan twee bussen (lijn 3s en Alibus) naar het centrum. Een taxi kost tussen de 15 en 25 euro, afhankelijk van drukte en bestemming.

OVERNACHTEN
Naast de vijfsterrenhotels Vesuvio en Santa Lucia ligt aan de boulevard met zicht op de Baai van Napels ook het tweesterrenhotel Ausonia, met tweepersoonskamers vanaf 100 euro per nacht. In het elegante hotel Chiaia betaal je tussen de 100 en 195 euro. de site bed-and-breakfast-in-italy.com biedt een keur aan b&b’s in het centrum van Napels, van 25 tot 90 euro.

OBAMA IN DE KERSTSTAL
Nergens in Napels is het dezer dagen zo druk als in de Via di San Gregorio Armeno. In dit smalle straatje zijn meer dan veertig ateliers gevestigd die gespecialiseerd zijn in de vervaardiging van presepi: kerststallen. Daar loopt het nu storm, omdat miljoenen Italiaanse gezinnen in de Advent hun presepe uit de kast halen en waar nodig aanvullen met nieuwe figuren.

In de etalages en op straat staan daarom duizenden van kurk en gips handgemaakte stallen, kindekens, wijzen en engelen te pronken, naast minder traditionele kerstfiguren als Pulcinella (de Napolitaanse Tijl Uilenspiegel), komiek Totò en Berlusconi, met keizerskroon of met een stapel vuilniszakken en de toverstaf waarmee hij die heeft doen verdwijnen. Twee winkeliers hebben al sinds de dag van zijn verkiezing al beeldjes beschikbaar van Barack Obama en zijn vrouw Michelle. Zeker in deze tijd van het jaar is San Gregorio een must voor elke bezoeker.

PRACHTIG UITZICHT
Een goed beginpunt voor een verkenningstocht door de hoofdstad van Zuid-Italië is het Castel dell ’Ovo, een (vrij toegankelijk) tufstenen fort op het schiereilandje in de Baai van Napels, dat al in de 7de eeuw voor Christus door Griekse kolonisten werd bewoond. Het is aangelegd door een Romeinse patriciër, in de middeleeuwen uitgebreid door Normandische en Franse heersers en in de 17de eeuw door de toenmalige Spaanse onderkoningen tot kerker verbouwd.

Vanaf de borstweringen heb je naar rechts een prachtig uitzicht op de stad, met op de achtergrond de top van de Vesuvius. Links kijk je uit op de elegante Via Partenope, waaraan de meest luxueuze hotels liggen, en de Via Caracciolo, de tussen de zee en de wuivende palmen van het stadspark liggende boulevard.

Verder westelijk ligt de heuvel van Posillipo, een geliefd uitgangscentrum van de Napolitanen, waar het goed vis eten is met zicht op de Baai van Napels en de ‘hemelse zonsondergangen’ die Goethe hier al bezong.

Naast het kasteel ligt de Borgo Marinaro, een oud havencomplex dat is omgetoverd in een gezellig uitgaanscentrum van restaurants en cafés. Het is vooral met mooi weer (en dat is het in Napels vaak) populair onder stedelingen, toeristen en bezoekers van de belendende jachthaven.

TASJESDIEVEN
Een korte wandeling noordwaarts voert naar het grootste plein van de stad, het Piazza Plebiscito. Aan de ene kant wordt dit omarmd door een zuilengalerij die doet denken aan die van de Sint Pieter en aan de andere wordt het plein afgesloten door het Palazzo Reale, het barokke paleis waar tot 1870 de koningen van Napels huisden.

Even verderop ligt het Maschio Angioino, een uit de 13de eeuw stammend bolwerk met enorme bastions van zwart vulkaansteen. Van het Piazza del Plebiscito noordwaarts loopt de meest elegante winkelstraat van Napels, de Via Toledo, waar de grote namen van de Italiaanse mode zijn vertegenwoordigd.

Aan de rechterzijde ligt de Galleria Umberto I, een aan met gietijzer en glas overkapte winkelgalerij uit het eind van de 19e eeuw. Links ligt een heel typisch stuk Napels, de Quartieri Spagnoli, ofwel de Spaanse Wijken.

In deze tientallen smalle, haaks op elkaar straatjes met hoge 16deeeuwse flats proef je nog de sfeer van de ouderwetse volksbuurt, met simpele eethuizen, minuscule winkeltjes, overhangend wasgoed, grijsaards in bedompte benedenwoningen, rondrennende scugnizzi (straatjongens) en af en toe een wat vervallen barokke kerk of kapel. Maar het is niet aan te raden om hier te gaan pionieren met volle schoudertassen of dure fototoestellen. Want de straatjes zijn ook een geliefd jachtterrein voor zogeheten scippatori, in koppels opererende tasjesdieven op brommers: de een rijdt, de ander grist.

SAN MARADONA
Haaks op de Via Toledo staat een reeks in elkaars verlengde liggende straten, die de stad doorsnijden en daarom Spaccanapoli (Napels-splijter) worden genoemd. De Via Benedetto Croce en de Via San Biagio dei Librai worden geflankeerd door karakteristieke winkeltjes met pasta in alle kleuren, buffelmozzarella, oude boeken, amuletten, antiek en pizza- en frituurtenten.

Een verplicht nummer is het middeleeuwse kloostercomplex van Santa Chiara, waarvan het binnenhof vermaard is om zijn helder gekleurde majolicategels. Even verderop, tegenover het Caffè Nilo, is een altaartje gewijd aan Diego Armando Maradona, de man die Napoli Calcio in 1990 aan het landskampioenschap hielp en daarvoor nog steeds als een halfgod wordt vereerd.

Aan het eind van Spaccanapoli voert de Via Forcella de gelijknamige volkswijk binnen, met een chaotische en fascinerende verzameling winkeltjes en kramen met valse merkartikelen en illegaal gekopieerde cd’s. Op nummer 2 huist de familie Giuliano, de maffiaclan die tientallen jaren de dienst uitmaakte in het stadscentrum, maar die inmiddels door arrestaties, afrekeningen en verklikkers danig is verzwakt.

DE ECHTE PIZZA NAPOLITANA
Parallel aan Spaccanapoli, tegenover uit de 13de eeuw stammende Castel Capuana, ligt de Via dei Tribunali, die beroemd is om zijn pizzerie, zoals Di Matteo, Sorbino en de Pizzeria del Presidente, die zo heet sinds Bill Clinton er in 1994 een originele Napolitaanse pizza nuttigde. De prijzen in deze studentenwijk liggen laag – een uitstekende marinara bij Sorbillo op nr. 38 kost maar 2,50 euro – maar de ambiance is dan ook spartaans.

Wie sjieker pizza wil eten, kan daarvoor terecht bij Brandi aan de Salita Sant’Anna di Palazzo, waar in 1889 ter ere van de toenmalige koningin de Pizza Margherita werd geschapen. Helemaal in stijl daarmee is een aperitief bij het schuin tegenover liggende Gambrinus op Via Chiaia 1, het intellectuelencafé uit de jaren ’20 dat er nog net zo uitziet als toen.

ANTIEK NAPELS
Rechtsaf, aan de Via del Duomo, ligt de uitbundig gedecoreerde Dom, waar twee maal per jaar het bloed van de heilige Januarius, Napels’ schutspatroon, in de handen van de aartsbisschop wonderbaarlijk vloeibaar wordt. Even verderop, op de hoek met het kerststallenstraatjes San Gregorio Armeno, brengt de kerk van San Lorenzo Maggiore nieuwe verrassingen. Onder het middeleeuwse godshuis leiden trappen benedenwaarts naar een hele wijk van het antieke Romeinse Napels. En schuin tegenover de kerk ligt de ingang tot een nog dieper gangenstelsel: 30 tot 40 meter onder de oppervlakte.

De stichting Napoli Sotterranea (Onderaards Napels) organiseert in het weekeinde en op donderdagavond rondleidingen door de tufsteengrotten, die de oude Grieken hebben uitgegraven voor de muren en de huizen van hun in de 4de eeuw voor Christus gestichte Nea Polis (Nieuwe Stad). De Romeinen gebruikten de kunstmatige gangen en spelonken als waterreservoir.

EROTISCHE KUNST
Aan het eind van de Via dei Tribunali liggen aan het met palmen beplante Piazza Bellini de gezellige trendy cafés Intra Moenia en Eva Luna, waar je een goede koffie of cocktail kunt drinken met zicht op de uitgegraven resten van de antieke Griekse stadsmuur. Vandaar voert de Via di Santa Maria a Costantinopoli naar het Nationaal Archeologisch Museum, met een enorme rijkdom aan voorwerpen, die vooral afkomstig zijn uit het nabije Pompeii.

Het populairste vertrek is hier het Gabinetto Segreto (Geheim Kabinet), waar de erotische kunst bijeen is gebracht. Er loopt momenteel een indrukwekkende overzichtstentoonstelling van drie eeuwen opgravingen in Herculaneum, dat eveneens in het jaar 79 door de uitbarsting van de Vesuvius werd verzwolgen.

Voor wie nog een middag over heeft, is ook het Museum van Capodimonte een aanrader. Dit voormalige paleis van de koningen van Napels herbergt nu een indrukwekkende kunstcollectie, van Pieter Brueghel tot Andy Warhol.