Reisbeschrijving met foto’s van een voorjaarsvakantie van
12 dagen
in voornamelijk de Elzas en Lotharingen door Clim en Jos
Schmitz in april / mei 2002.
Geografie
Als u de grens bij het Rijndal oversteekt, zullen u een aantal
overeenkomsten en verschillen tussen de Franse en de Duitse zijde
opvallen. Ook voor Fransen is de Elzas hun meest 'exotische' provincie.
Deze veelomstreden streek heeft een geheel eigen karakter, dat meer is
dan alleen maar de optelsom van een stukje Frankrijk en een stukje
Duitsland.
In het noordelijk deel van het Rijndal worden asperges, hop en tabak
geteeld. Op de bergkammen van de Vogezen verheffen zich machtige
kasteelruïnes aan de voet van goed verzorgde wijngaarden. Ook
tegenwoordig nog lijkt de omgeving met zijn prachtige vakwerkdorpen op
een 'mooie tuin', zoals Lodewijk XIV de Elzas noemde. Boven dit hele
gebied uit rijzen de Vogezen hoog op, die in het noorden - in de Vosges
gréseuses - uit zandsteen bestaan, en in het zuiden - in de Vosges
cristallines - uit kristallijn gesteente. Met een hoogte van 600 m zijn
de Vosges gréseuses weliswaar niet zo hoog als het kristallijne deel van
het middengebergte, maar toch zijn de door erosie ontstane
schilderachtige rotsformaties hier zeer indrukwekkend. Ertegenover
verheffen zich in het zuiden de Storkenkopf (1364 m) en de Grand Ballon
(1424 m). Op deze hoogten moeten de bossen wijken voor de hoog gelegen
bergweiden - de chaumes - met deels alpiene flora.
De grens tussen de Elzas en Lotharingen loopt over de bergrug van de
Vogezen. Aan de kant van Lotharingen zijn de hellingen minder steil dan
aan de kant van de Elzas. De langgerekte uitlopers volgen het verloop
van de twee belangrijkste rivieren: de Meuse (Maas) en de Moselle
(Moezel). De akker- en wijnbouw vormen hier de belangrijkste tak van de
landbouwindustrie. De dunbevolkte streek ten oosten van Metz, tussen de
Moezel en de Saar, wordt Plateau Lorrain genoemd. Uitgestrekte
weidegebieden wisselen af met talrijke meren op plaatsen waar de bodem
ondoorlatend is. Lotharingen beslaat een oppervlakte van 23.547 km².
Colmar
Wijngaard
Klimaat
Het klimaat is zeer mild in de Elzas doordat de Vogezen de koude lucht
en neerslag tegenhouden: van mei tot september is het er aangenaam warm
en ook 's winters dalen de temperaturen maar zelden beneden het
vriespunt. Lotharingen moet het zonder deze beschutting stellen; het
klimaat is daardoor meer regenachtig. In de Vogezen kan reeds eind
oktober sneeuw vallen; de passen kunnen dan afgesloten zijn.
Als vakantiebestemming is Elzas - Lotharingen het hele jaar door van
belang; de reisperiode is uiteraard afhankelijk van uw specifieke
interesses.
Net als andere wijngebieden is de Elzas in de herfst bijzonder mooi,
maar het is er tevens zeer druk. De wintermaanden - in deze periode is
zelfs in de populairste plaatsen de rust weergekeerd - hebben zelfs bij
minder fraai weer een geheel eigen bekoring. Van juni tot oktober is het
raadzaam in Straatsburg en langs de wijnroute uw hotel van tevoren te
boeken.
Eten
De Elzasser keuken is welhaast legendarisch en voor veel mensen een
belangrijke reden om naar de Elzas met vakantie te gaan. Net als in
andere streken van Frankrijk bestaat de lokale keuken uit stevige en
voedzame gerechten die uit lokale producten worden bereid. Deze vorm van
kookkunst vindt u vooral nog in de ferme-auberges in de Vogezen. Voorzichtigheid is uiteraard geboden in de toeristische plaatsen,
bijvoorbeeld langs de wijnroute.
In Lotharingen zijn goede restaurants buiten de grote steden schaars,
maar met wat moeite kunt u hier gemoedelijke kleine etablissementen
vinden met typisch Franse en soms ook fantasierijke keuken.
Specialiteit van de Elzas
Zuurkool - choucroute - is welhaast het symbool van de Elzas. De met
worstjes, vlees en levergehaktballen gegarneerde, in witte wijn gekookte
zuurkool staat in vrijwel ieder restaurant bovenaan op de menukaart. De
laatste tijd worden ook visschotels naast de traditionele gerechten
geserveerd.
Specialiteiten van Lotharingen
Er verschijnen maar zelden lokale gerechten op de menukaart in de
restaurants van Lotharingen. Een uitzondering vormt de quiche Lorraine,
een spektaart die in heel Frankrijk geliefd is. Potée Lorraine is een
stevige stoofschotel van worstjes, kool en diverse andere groenten.
Beroemd zijn de zoete gerechten van Lotharingen.
Wijn
De tegen de westenwinden beschutte, regenarme oosthellingen van de
Vogezen zijn zeer geschikt voor wijnbouw, die hier al sinds de periode
van de Romeinen wordt bedreven. In tegenstelling tot andere Franse
wijnbouwgebieden worden de Elzasser wijnen naar de druivensoort en niet
naar de plaats van herkomst genoemd.
De riesling, gewürztraminer, pinot gris d'Alsace en muscat d'Alsace
gelden als de edele wijnen; de pinot noir, sylvaner en chasselas zijn
goedkoper, maar beslist niet altijd slechter. Afgezien van de rode pinot
noir zijn alle Elzasser wijnen wit, droog, rijk aan alcohol en niet al
te goedkoop. Gewoonlijk worden deze wijnen jong gedronken, alleen de
zeer goede jaargangen zijn geschikt om te bewaren.
De edelzwicker is een mengeling van rassen, die sterk in kwaliteit kan
variëren. De crémant d'Alsace is een mousserende wijn die op de fles is
gerijpt. Lotharingse wijn is schaars.
FRANKRIJK
