Geel is een streekcentrum, te vergelijken met Heythuysen en
Echt (in Midden - Limburg). Er is niet zo veel te bekijken (op de laatgotische
kerk na tenminste), dus we parkeren de auto op de markt en
zoeken een grand café op. Het is nog vroeg, daarom besluiten we onze aandacht
meer naar het zuiden te verleggen. Op het verlanglijstje van Clim staat ook het
slagveld van Waterloo, eigenlijk is dat volgens de kaart maar een uurtje rijden
vanaf hier. We aarzelen niet lang en gaan op weg.
Geel op de grens van de Noorder en Zuiderkempen, bezit een
mooie, laatgotische kerk. De stad werd beroemd vanwege de gezinsverpleging
in de geesteszieken.
St. AMANDSKERK (1499-1531) Laatgotisch werd hoofdzakelijk uit baksteen
opgetrokken. ST. DIMPHNAKERK (1349-1490) Enkele kilometers van Geel staat
het voormalige DROSSAARDHUIS, dat nu dienst doet als gemeentehuis.
DE ZEGGE een natuurreservaat, het leent zich uitstekend voor wandelaars.
Geel, op de grens van de Noorder- en Zuiderkempen, bezit een mooie, laatgotische
kerk. Zij is gewijd aan de H.Dimphna, een Ierse koningsdochter die volgens een
legende in de 7de eeuw in Geel werd vermoord. De moordenaar van de H. Dimphna
was haar krankzinnige vader. De Ierse koning was zijn tot het christendom
bekeerde dochter op haar vlucht naar het vasteland gevolgd. Hij vond haar in
Geel, waar hij haar onthoofdde. Na de moord op zijn dochter was de Ierse koning
van zijn aandoening genezen. Geel werd toen het bedevaartsoord voor
geesteszieken, die bij het graf van de H. Dimphna genezing kwamen zoeken. Van
hun giften werd van 1350 - 1450 de Sint-Dimpnhakerk gebouwd. Vanuit de Ziekenkamer,
een ruimte die tegen de toren is aangebouwd, konden geesteszieken die
gevaarlijk werden geacht voor hun omgeving, in afzondering de eredienst
bijwonen. Een kostbaar bezit is het Sint - Dimphnaretabel. De minuscule, uit
hout gesneden taferelen tonen de geschiedenis van de martelares. Het retabel
werd in de 15de eeuw vervaardigd door de Brabantse beeldhouwer Jan Wave. In het Sint-Dimpnha en Gasthuismuseum aan de Gasthuisstraat, wordt de legende van de H. Dimpnha nader toegelicht. Uit de Sint - Dimpnha verering ontwikkelde
zich een uniek instituut, namelijk dat van de gezinsverpleging. In Geel worden
geesteszieken in gezinnen opgenomen en begeleid.
Deze stad wordt ook wel de barmhartige stad genoemd omdat veel geesteszieken bij
families zijn ondergebracht. Dit gebruik zou in Geel ontstaan zijn nadat de
Heilige Dimfa, een Ierse prinses, door haar vader onthoofd was; de man was door
de duivel krankzinnig gemaakt.
DEEL II
Geel
gemeente in België, prov. Antwerpen, arr. Turnhout, 109.85 km2, met 33!313 inwoners.
Geel, gelegen in de Zuiderkempen, aan de Kleine Nete, de Grote Nete, het
Albertkanaal en het Kanaal Bocholt – Herentals, is een industriegemeente
(industriepark van 800 ha, met ca. 40 bedrijven, waaronder elektrotechnische,
chemische, petrochemische en automobielindustrie; voorts twee sigarenfabrieken,
voedingsmiddelen, bouwmaterialen- en confectienijverheid) en tevens
kleinstedelijk verzorgingscentrum met belangrijke onderwijsfunctie.
Gespecialiseerde veeteelt. Van de werkbevolking is 3,5% werkzaam in de landbouw,
34% in de industrie en 49,9% in de dienstensector en 12,7% bedrijf onbekend.
Geel is een internationaal bekend centrum voor de gezinsverpleging van
krankzinnigen (tegenwoordig "geestelijk gehandicapten" genoemd), waarvan de oorsprong ligt
in de middeleeuwse bedevaarten van geesteszieken naar het graf van de H. Dimfna.
Eind 19de eeuw werd een centraal ziekenhuis (Rijkskolonie) opgericht.
Laat-gotische St.-Dimfnakerk (1449–1480) met o.a. praalgraf (1554) van Jan van
Merode door Cornelis II Floris, passiealtaar met geschilderde luiken,
toegeschreven aan Goswin van der Weyden (ca. 1490), en 16de-eeuwse ziekenkamer
(thans museum en archiefkamer). De laatgotische bakstenen St.-Amandskerk
(1489–1532) bezit fraai barokmeubilair. De voormalige lakenhalle (1679) heeft
tot 1988 dienst gedaan als gemeentehuis. Gasthuis (1687) met delen uit de 15de
eeuw. Het natuurreservaat De Zegge ligt deels op het grondgebied van de
gemeente. Prehistorische (o.a. urnengraven) vondsten en resten van een Romeinse
houten brug.
